Chuyện luân hồi: Bài toán khó của mỗi kiếp người

Bài toán có tên “kiếp người”

Khi chào đời, có người sinh ra không tay, không chân. Nghe có vẻ bi thương, nhưng ít ai biết rằng đó có thể là bài học mà họ phải trải qua từ kiếp trước. Thầy Thích Chân Quang từng chia sẻ trong bài giảng “Chuyện luân hồi” – một câu chuyện vừa sâu sắc vừa gần gũi, khiến chúng ta phải nhìn lại chính mình.

Mỗi người chúng ta khi đầu thai sinh vào kiếp này là chúng ta đứng trước một bài toán để phải giải. Một kiếp người là một bài toán khó. Và thật sự, không phải ai cũng giải được nó một cách trọn vẹn.

Khi đầu thai mang theo nghiệp, tội, phước của kiếp trước. Cái nghiệp, cái tội, cái phước của kiếp trước bây giờ đặt ta vào tình huống có khó, có dễ, có sướng, có khổ, có đúng, có sai và trong lòng ta có tốt, có xấu.

Chúng ta ai cũng mang theo hành trang của quá khứ. Đôi khi thuận lợi, có khi là gánh nặng. Nhưng điều quan trọng là làm sao sống cho đúng, để hoàn thiện chính mình trong đời này.

Ba cách giải bài toán cuộc đời

Thầy kể một câu chuyện thật dễ hình dung. Một người cha trước khi chết gọi con đến, để lại gia tài gồm ba hũ vàng dưới gầm giường, hai căn nhà, ruộng đất, nhưng cũng kèm theo năm người vợ, mười đứa con rơi, khoản nợ lớn và cả sự truy đòi của xã hội đen.

Người con đứng trước ba con đường.

• Cách thứ nhất: Đào vàng, bỏ trốn, phó mặc hậu quả. Nhưng trốn được nợ đời, trốn không được oan nghiệt. Đó là ích kỷ, là gieo thêm nghiệp xấu.
• Cách thứ hai: Ở lại đối diện, trả nợ, chia gia tài, xử lý mọi việc cho hợp tình hợp lý. Rất anh hùng, nhưng cực khổ vô cùng, có khi phải hy sinh cả cuộc đời.
• Cách thứ ba: Bỏ hết, xuất gia đi tu. Thầy nói vui: “Cách này là hay nhất đó. Sợ quá rồi trốn vô chùa tu.” Nhưng thật ra, đó là cách vượt thoát, là bước ra khỏi vòng xoáy của nghiệp báo.

Thật ra chẳng cách nào hoàn hảo cả. Được cái này mất cái kia.

Cuộc đời cũng vậy. Khi sinh ra, ta không chọn được hoàn cảnh. Có người may mắn khỏe mạnh nhưng nghèo khó. Có người giàu có lại tật nguyền. Chúng ta ai cũng đang đứng giữa một bài toán lớn.

Mọi người đang chọn lối sống nào?

Ba cách xử lý nói trên cũng chính là ba lối sống. Thầy phân tích rõ:

• Một là: Từ bỏ cuộc đời, uống thuốc, chấm dứt. Đó là cách chẳng ai muốn.
• Hai là: Đối diện với nghiệp, sống và trả nợ, cố gắng tu tập. Đại đa số chúng ta đang ở đây – chọn cách thứ hai.
• Ba là: Vào chùa tu trọn vẹn. Những bậc cao tăng như Trưởng lão Hòa thượng Thích Phước Thành đã chọn cách này và trở thành người mô phạm, làm điểm tựa tâm linh cho muôn người.

Nhưng chọn cách thứ hai rồi, liệu chúng ta có sống đúng không? Thầy đặt vấn đề thật thân tình:

Vừa lớn lên, gặp một người mà mình yêu. Có nên yêu, nên cưới hay không? Không ai tư vấn. Rồi cưới về, có hạnh phúc không? Nói thiệt bụng nghe coi, có thiệt hạnh phúc không? Cũng ráng sống cho qua thôi.

Chúng ta không biết tương lai, không biết duyên nghiệp sẽ đưa mình đi đâu. Vì vậy, đạo lý là ngọn đèn soi sáng, giúp ta bớt sai lầm.

Sống đúng để chết bình an

Thầy nhắc: “Chúng ta đều đi về cõi chết. Nhưng trên con đường đó, mỗi bước chân ta thả xuống là hoa thơm trái ngọt, hay là gai góc, nọc độc cho những người đi sau?”

Khi đến bước cuối cùng, ta bước vào một thế giới khác. Và đây là điều đáng suy ngẫm:

Hơn 90% người ta bước vào cõi ngạ quỷ. Hơn 90% chết đều trở thành quỷ đói.

Ngạ quỷ không phải là ác quỷ với răng nanh, mặt mày dữ tợn. “Quỷ” nghĩa là người cõi âm, còn “ngạ” là đói. Người chết bước vào cõi âm, không được cúng cơm, mỗi năm chỉ ăn một lần vào ngày giỗ, thì cảm giác đói khổ vô cùng. Thậm chí có người phải lanh quanh nhà, khua bát, kéo chân người sống chỉ để xin miếng ăn.

Vậy mà người Việt Nam ta may mắn hơn nhiều nơi. Thầy nói vui: “Chết ở Việt Nam sướng hơn chết ở Mỹ vì người mình thường cúng cơm, còn Mỹ thì cho bông hoa, nhai không được.”

Hãy tinh tấn từ nay

Nếu cuộc đời là một bài toán, chúng ta đã chấm được mấy điểm? Hồi nhỏ đi học, làm toán được bảy điểm là trên trung bình. Nhưng giải bài toán cuộc đời, chúng ta được mấy? Thầy nhấn mạnh: “Từ khi gặp Phật pháp, nếu ta tinh tấn học hỏi, thì ta bắt đầu bớt sai lầm.”

Mỗi ý nghĩ, lời nói, việc làm đều phải soi chiếu với đạo lý. Thương người nghèo, ghét người xấu, giận kẻ vô ơn… tất cả đều cần được kiểm soát. Sống sai nghĩa là tự gieo nghiệp. Sống đúng là con đường duy nhất để cuối đời được chấm 10 điểm và thoát khỏi bể khổ.

Chúng ta không còn được phép sống sai lầm dù một ý nghĩ nhỏ nữa. Cõi này chỉ là một trạm dừng chân, là một nơi để ta chuẩn bị cho cõi thánh.

Cơ hội tu tập đang ở ngay trước mắt. Hôm nay, chúng ta đã biết đạo, đã có thầy, có bạn tu. Vậy tại sao không tinh tấn hơn nữa? Chỉ cần mỗi ngày một chút, là chúng ta đang vượt qua bài toán cuộc đời, đi về cõi an vui vĩnh hằng.