Câu chuyện chàng tỳ kheo đẹp trai: Bản năng gia tộc là chướng ngại lớn nhất trên đường tu

Người xưa có câu: “Gần nhà khó tu”. Nhưng vì sao? Câu chuyện về chàng tỳ kheo Sundara Samudda trong Kinh Pháp Cú sẽ hé lộ một bí ẩn thâm sâu về tâm lý con người: thứ tình cảm thiêng liêng nhất của thế gian có thể trở thành chướng ngại lớn nhất trên đường giác ngộ.

Sundara Samudda là một thanh niên cực đẹp, con của một gia đình giàu có. Nghe Phật thuyết pháp, ông quyết xuất gia. Cha mẹ không muốn nhưng ông tuyệt thực, họ đành cho đi. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn tìm cách quấy nhiễu: người hầu, kẻ hạ, cúng dường đủ thứ khiến ông khó chịu. Ông xin về Vương Xá tu tại Trúc Lâm.

Cha mẹ không nguôi nhớ thương, họ thuê một cô gái đẹp với lời hứa “nửa gia tài”. Cô ta dàn dựng một kế hoạch tinh vi: mua nhà trên đường đi khất thực, giả làm nữ tín chủ, dần dần mời ngài ghé vào sân, vào nhà, lên lầu. Khi ngài đang hoảng kinh vì cô khỏa thân trước mặt, Phật hiện ra, đọc bài kệ: “Nơi cõi này, đoạn dục, bỏ nhà, hạnh sa môn, nếu dục hữu được đoạn tận, ta gọi là Bà-la-môn”. Ngài chứng đạo ngay tại đó.

Bản năng gia tộc: Tình cảm đẹp của đời, chướng ngại của đạo

Thầy Thích Chân Quang giảng rằng, đối với người tại gia, tình gia tộc là đạo đức, bổn phận, trách nhiệm, là điều đẹp đẽ. Nhưng đối với người xuất gia, nó chính là sự cản trở. Vì sao? Vì nó là một loại bản năng sâu thẳm, giống như bản năng sinh tồn, hưởng thụ, tự ái. Người tu sĩ không dứt được bản năng này thì không chứng A La Hán.

“Chỉ người nào tu hành chân chính, trong tâm trách nhiệm với gia đình mất hẳn, mới chứng A La Hán được. Đó là nguyên tắc.” (TT. Thích Chân Quang)

Thầy kể rằng hồi xưa thầy cũng thắc mắc tại sao người xuất gia mới chứng A La Hán, người tại gia chỉ lên tới A-na-hàm. Sau này thầy hiểu: còn một chút thiên vị với gia đình riêng là chưa đủ công đức.

Cạm bẫy “tự nhiên” trên đường tu

Cô kỹ nữ không chỉ đẹp mà còn rất khôn ngoan. Cô ta lập kế hoạch từng bước: từ việc giả làm tín nữ, đón đường khất thực, mời vào sân, rồi lên lầu. Mỗi bước đều có lý do rất hợp lý: sân thì ồn ào, nhà thì mát mẻ, lầu thì yên tĩnh. Ngài tỳ kheo dần bị dẫn dụ mà không hề hay biết.

“Nhiều khi ta thấy những điều hợp lý quá, tự nhiên quá, nhưng nó đưa ta từ từ vào trong trồng, thì coi chừng đó là bẫy của ma. Ma trên trời, ma dưới đất, ma già, ma trẻ, cũng là ma cả.” (TT. Thích Chân Quang)

Trong đời sống cũng vậy. Ta nghe những lời mời mọc “hợp tình hợp lý”, “cấp thiết lắm”, “chỉ lần này thôi”. Nhưng đằng sau có thể là một mưu kế được chuẩn bị kỹ lưỡng. Người sáng suốt là người nhìn ra cái vô lý đằng sau vẻ ngoài hợp lý. Người gian xảo thì cảnh giác cao, còn người đạo đức dễ tin, nên rất dễ bị lừa.

Thái độ đối với gia đình: Dứt khoát, không tàn nhẫn

Người xuất gia không nhất thiết phải ghét bỏ gia đình. Nhưng tình cảm đó phải được đặt trong sự bình đẳng với tất cả chúng sinh.

“Thái độ không tàn nhẫn nhưng rất cứng rắn, dứt khoát. Đối xử với gia đình thì cũng đàng hoàng, nhưng không bao giờ trong lòng vương vấn được.” (TT. Thích Chân Quang)

Thầy cũng nhắc về sự nguy hiểm của việc lấy tình gia tộc để thao túng: một người kỹ sư công nghệ quốc phòng có thể bán nước vì con mình. Một ông thầy trụ trì có thể giao chùa cho cháu mình vì máu mủ. Đó là bản năng gia tộc chưa dứt, khiến đạo suy, không thể chứng thánh.

Bài học cho người tu tại gia

Chúng ta hiện là cư sĩ, nhưng tâm mộ đạo đã sẵn có nhân xuất gia. Không kiếp này thì kiếp khác, tu đến chín mùi rồi cũng phải xuất gia, vì đó là bờ bến cuối cùng. Hãy bắt đầu từ hôm nay rèn luyện tâm bình đẳng, không để tình gia tộc chi phối, mà thương yêu mọi người như nhau.

“Phải xuất gia cuối cùng rồi cũng phải xuất gia, không kiếp này cũng kiếp khác. Đó là bờ bến cuối cùng.” (TT. Thích Chân Quang)

Quý Phật tử ngồi đây, hãy nhìn lại chính mình. Khi yêu thương cha mẹ, con cái bằng tâm vô phân biệt, tức là ta đang rèn luyện để sau này từ giã cõi đời thanh tịnh. Đừng để những “hợp lý” của thế gian dắt dẫn ta xa rời chánh pháp.

Hạnh sa môn cao quý chính là sự buông bỏ tất cả vướng bận để hòa vào đại chúng. Mong rằng câu chuyện về chàng tỳ kheo Sundara Samudda nhắc nhở mỗi chúng ta: một khi đã quyết bước theo Phật, hãy giữ tâm thanh tịnh, bình đẳng, cảnh giác, để không ai — kể cả người thân — có thể kéo ta trở lại bến mê.