Cái Gì Cũng Vừa Chừng: Lời Dạy Về Trung Đạo Trong Đời Sống Hằng Ngày

Bạn đã bao giờ thấy mình rơi vào cực đoan? Có khi nào bạn ăn kiêng quá khắc nghiệt rồi đâm ra mệt mỏi? Hay bạn yêu thương con cái quá mức, để rồi chính chúng bỗng dưng hư hỏng? Câu hỏi ấy đã được Đức Phật trả lời từ hơn 2500 năm trước với một bài học vô cùng giản dị: cái gì cũng vừa chừng.

Đức Phật Và Bài Học Trung Đạo

Khi Đức Phật bắt đầu thuyết pháp tại vườn Nai cho năm anh em Kiều Trần Như, Ngài không giảng Tứ Diệu Đế liền. Trước tiên, Ngài giảng về Trung Đạo. Vì thấy năm anh em đang tôn thờ lối tu khổ hạnh, cho rằng ai càng khổ hạnh càng giỏi. Nhưng chính Đức Phật đã trải qua sáu năm khổ hạnh rồi từ bỏ, sống vừa chừng mới đạt đạo. Ngài ví dây đàn quá căng thì đứt, quá trùng thì không kêu. Chúng ta cũng vậy, nếu cứ đi đến cực đoan, dù bằng cái khổ hay cái sướng, ta sẽ mất tất cả.

Trong cuộc đời, cái gì cũng vừa chừng vậy chứ mà đi tới chân lý.

Ăn Uống Vừa Chừng – Đừng Biến Thức Ăn Thành Thuốc Độc

Thầy Thích Chân Quang kể lại trào lưu gạo lứt muối mè từng rộ lên như một pháp môn chữa bệnh. Nhiều người tin rằng ăn gạo lứt muối mè thì khỏe mạnh, ăn chay khổ hạnh để tu hành. Nhưng chính thầy đã thử và nhận ra rằng khi ăn quá kham khổ, cơ thể mất sức, không còn công quả nổi. Lâu dần còn gây suy thận, rụng răng, phá hủy hệ thần kinh. Ngược lại, ăn quá ngon miệng lại dẫn tới tiểu đường. Thức ăn cũng như thuốc bổ – dùng đúng liều thì tốt, dùng quá liều thì thành độc.

Cái nào cũng chết hết. Nên vì vậy là cứ vừa chừng.

Yêu Thương Vừa Chừng – Hạnh Phúc Bền Lâu

Yêu thương là điều quý giá, nhưng yêu thương thái quá lại có thể giết chết người mình yêu. Cha mẹ nào cũng muốn con mình là tất cả, dồn hết tài sản, tình cảm cho con. Nhưng đứa con được chiều chuộng vô độ sẽ trở nên hỗn hào, ích kỷ, thậm chí biến dạng cả tâm hồn. Trong tình yêu đôi lứa, những lời thề non hẹn biển, những sự tôn thờ quá đà làm bản ngã của người kia tăng vọt, để rồi “cổ thành quỷ”. Thầy dạy rằng yêu vừa vừa mới có thể yêu tất cả mọi người.

Tình thương yêu làm cho con mình hạnh phúc nhưng tình thương yêu cũng giết cuộc đời con mình luôn.

Ghét Điều Xấu Nhưng Đừng Ghét Quá

Phật dạy rằng mình không ghét ai, ghét điều xấu thôi. Người xấu có thể thay đổi, nhưng điều xấu thì cần được loại bỏ. Tuy nhiên, ghét điều xấu cũng phải vừa chừng. Vì mỗi điều ta cho là xấu lại có mặt tích cực của nó. Ví dụ tính cá nhân – thói ích kỷ nhỏ nhặt – khi quá cao sẽ gây tranh đấu, xung đột, nhưng ở mức độ vừa phải, nó lại là động lực để người ta chăm lo ruộng vườn, xây dựng đời sống. Vậy nên, ghét mà vừa vừa thôi.

Ghét vừa vừa thôi vì ghét quá bắt đầu thành bệnh.

Làm Việc Và Nghỉ Ngơi – Quân Bình Để Sống An Vui

Con người cần rèn luyện thể chất, nhưng rèn luyện quá mức cũng khiến thân hư. Thầy nhắc tới chuyện luyện tập của Lý Liên Kiệt – luyện quá dồn dập đến mức mắc bệnh cường giáp, bác sĩ không cho nhúc nhích. Còn những bậc cao sư trong rừng luyện khí công nhẹ nhàng, mềm mại, “luyện mà như không luyện” lại đạt được công lực phi thường. Cân bằng giữa làm việc và nghỉ ngơi là chìa khóa cho một cuộc sống bình an, ít bệnh tật.

Giữ ta quân bình suốt cái cuộc sống vậy chứ mà cuộc sống ta sống bình an ít bệnh tật và làm được nhiều việc cho đời.

Gieo Nhân Và Gặt Quả – Đừng Hy Sinh Hiện Tại Bằng Mọi Giá

Ai cũng biết gieo nhân thì gặt quả, nhưng nếu dồn hết sức gieo nhân cho tương lai mà quên thụ hưởng hiện tại thì cũng không ổn. Thầy ví như người nông dân trồng lúa: nếu quyết không ăn lúa nào để dành tất cả làm giống cho mùa sau, thì chưa được ba bốn ngày đã đói chết. Tương tự, nếu ta ép xác không dám hưởng một chút phước báo đang có, ta cũng không đủ sức để tiếp tục tạo phước và đầu tư cho tương lai. Vì vậy, phải biết đắp đổi giữa hiện tại và tương lai.

Nếu mà không thụ hưởng trong hiện tại, không sử dụng cái phước trong hiện tại thì ta sẽ không còn cơ hội để đầu tư cho tương lai.

Vậy đó, cái gì cũng vừa chừng một chút. Không phải là sống hời hợt hay nhạt nhẽo, mà là một nghệ thuật giữ gìn sự quân bình để đạt tới đỉnh cao. Khi ta biết vừa đủ trong ăn uống, tình cảm, công việc và tu tập, ta sẽ thấy cuộc sống nhẹ nhàng hơn, hạnh phúc bền lâu hơn. Hãy bắt đầu thực hành hôm nay, từ điều nhỏ nhất: ăn một miếng bớt một miếng, yêu một người bớt một chút, làm việc hết mình nhưng đừng kiệt sức. Đó chính là Trung Đạo nơi đời thường, là con đường dẫn ta đến an lạc thật sự.