Cái bẫy của người mới tu: Khinh bỉ tình dục cũng là một cực đoan

Có một câu chuyện về một vị sư ở miền Tây, suốt bảy tám năm trời, ông xa lánh, xua đuổi hết người nữ nào đến gần. Ông làm dữ lắm, sợ hãi và khinh ghét phụ nữ vô cùng. Thế rồi, kết quả sau bảy tám năm nhập thất, ông đi ra với một cô. Câu chuyện ấy khiến ta giật mình: có phải chúng ta đang giữ giới sai cách?

Cực đoan trong việc giữ giới: Cái bẫy của người mới tu

Khi bắt đầu tu, chúng ta thường nghe rằng tham dục là xấu xa, ghê tởm, phải từ bỏ để đạt được phạm hạnh trong sạch. Nhưng nếu mình quá thiết tha tìm sự trong sạch, ta dễ rơi vào tâm trạng lên án, khinh bỉ, chê bai tham dục – và đó chính là một cực đoan khác.

“Cái người mà nghe nói tới tình dục thì làm ra vẻ là ghê tởm, khinh bỉ, lên án chê trách. Người đó qua chừng bị tại vì bắt đầu nó qua một cái cực đoan mới.”

Giống như người mới học lái xe, thấy xe chạy lệch qua trái liền bẻ mạnh tay lái để xe vọt sang phải, rồi lại bẻ ngược lại, cứ quẹo qua quẹo lại. Người lái lâu năm thì khác: thấy xe nghiêng một chút, họ nhích nhẹ tay lái để xe trở lại đúng đường. Người tu cũng vậy, cần có sự thâm trầm, khéo léo, chứ không phải cái thái độ gay gắt.

Quán bất tịnh: Phương pháp đúng hay là bẫy?

Để diệt trừ tham dục, kinh điển thường nhắc đến quán bất tịnh – nghĩ về thân thể nhơ nhớp để nhàm chán. Nhưng Thầy Chân Quang cảnh báo: phương pháp này có thể phản hiệu ứng. Thứ nhất, khoa học hiện đại sẽ chứng minh thân người rất sạch sẽ, khiến mình bị bẻ bai nếu nói cứng nhắc. Thứ hai, khi quán bất tịnh, mình vẫn còn ý chê bai, khinh ghét – và chính cái tâm trạng đó tạo thành nghiệp.

“Trong cái lý luận bất tịnh nó hàm cái ý chê bay. Ví dụ như tôi nói: 'Tôi nhìn cô đó, thân cô dơ bẩn lắm' thì nó vẫn hàm cái chê bay phải không? Và chính cái chê bay này làm thành cái nghiệp.”

Vì vậy, quán bất tịnh phải đi sau sự tỉnh giác. Khi tâm đã bất động trước một người đẹp, thì cái quán ấy mới khởi lên như một sự củng cố cho chánh niệm. Còn nếu tâm còn say đắm, thì đến nỗi nghĩ đến bất tịnh cũng không có kết quả.

Biết nguyên nhân để nhẹ nhàng chỉnh sửa

Tham dục không chỉ do bản năng, mà còn do những hạt giống tinh thần từ trước. Thầy dạy rằng có bốn loại tâm niệm gây ra nghiệp tham dục: tự cao, chê người, phỉ báng bậc thánh, và khoe khoan. Những tâm niệm này lâu ngày kích động vào vùng phức hợp hạnh nhân trong não, khiến mình bị thôi thúc bởi dục vọng, kể cả trong giấc mơ.

“Nếu mà mình không biết cái điều này thì khi mình gây nghiệp mai mốt nó khởi tham dục lên, mình không biết đường mà trị. Thứ nhất là tâm tự cao, thứ hai là tâm lý chê người, thứ ba là phỉ báng bậc thánh, thứ tư là khoe khoan. Những cái tâm đó lâu ngày kích động vào cái vùng phức hợp hạnh nhân nó gây thành cái ham muốn tình dục.”

Vì vậy, khi giữ giới, đừng quá coi trọng chuyện đức dục mà đối xử khắc nghiệt với chính mình. Hãy nhận biết rõ nguyên nhân do nghiệp, do sinh lý, hay do bệnh lý để có cách điều chỉnh phù hợp. Điều quan trọng là tâm mình được tỉnh giác, để từ đó có thể nhìn mọi việc một cách nhẹ nhàng mà không tạo thêm nghiệp.

Chuyển nghiệp luyến ái: Đừng trốn, hãy chuyển hóa

Luyến ái là giai đoạn đầu của tình dục. Khi gặp một người mà mình thương mến, đó có thể là nghiệp duyên từ nhiều đời. Đã là nghiệp thì không thể trốn. Nhưng có thể chuyển hóa.

“Đã là nghiệp thì không trốn được. Chỉ có chuyển thôi chứ không có trốn được. Phải đối diện chấp nhận mà chuyển.”

Làm sao để chuyển? Trước hết, phải giữ vững lý tưởng tu hành. Người nào vào đạo với cả tấm lòng chân thành, thiết tha, và có công đức từ nhiều kiếp tu luyện thì mới đủ sức để chuyển nghiệp. Như Thầy nói, khi mình gặp lại người từng là vợ chồng trong tiền kiếp, mình sẽ thấy mến họ ngay. Nhưng nếu mình giữ được lý tưởng, mình có thể dùng lý trí, thiền định và công phu để cảm hóa họ, giúp họ tu tập theo, thay vì sa vào vòng luyến ái.

Người không có lý tưởng thì đụng xuống là rớt liền. Nhưng người có thân tâm dành cho đạo, có niềm tin mạnh mẽ, thì có thể đứng vững và chuyển hóa cả những duyên nghiệp khó nhất.

Hãy nhìn vào bên trong, không phán xét

Đừng vội lên án bản năng của chính mình, vì lên án nó cũng chính là lên án cả thế giới này. Thay vì thù ghét, chiến đấu gay gắt, hãy nhẹ nhàng điều chỉnh. Người giữ giới thực sự không phải là người luôn khinh ghét tình dục, mà là người có tâm thâm trầm, coi nhẹ nó, không để nó làm mình xao động. Như Thầy đúc kết:

“Khi chúng ta thấy một người mà họ thâm trầm mà có thể giữ giới được thì đối với vấn đề tình dục mình thấy họ coi nhẹ, họ không quan trọng, họ ít có thái độ gay gắt thì mình biết người này coi vậy mà giữ giới được.”

Vậy nên, mỗi ngày tu tập, hãy quay về chánh niệm, giữ vững lý tưởng, và từng bước chuyển hóa những hạt giống nghiệp trong tâm. Khi tâm ta không còn bám chặt, không còn khinh ghét, thì giới luật được giữ một cách tự nhiên và nhẹ nhàng, như cánh chim giữa trời cao, không vướng bận.