Cả nhà đi tu: Vì sao người đệ tử Phật chân thành luôn bị giằng xé?

Hôm nay, lễ Phật đảng vừa qua, nhiều nơi tổ chức long trọng. Nhưng trong lòng mỗi người vẫn còn một câu hỏi: Vì sao con đường tu hành lại nhiều chông gai? Bởi vì người đệ tử Phật chân thành luôn bị giằng xé giữa hai thế giới: một bên là ước vọng thế gian, một bên là lý tưởng giác ngộ. Câu chuyện về Trưởng lão Damika và cả nhà cùng đi tu sẽ cho chúng ta những lời giải đáp sâu sắc.

Câu chuyện Trưởng lão Damika: Khi cả nhà cùng đi tu

Trưởng lão Damika vốn là một cư sĩ thuần thành, đạo đức, muốn đi xuất gia. Khi nghe ngài nói với vợ, vợ ngăn lại: "Lỡ có cu tý ở trong bụng rồi, thôi chờ sinh." Ngài đành chịu. Khi con sinh xong, ngài nói đến lúc đi tu, vợ lại nói: "Thôi đợi cho con lớn trưởng thành để nó giữ tài sản." Ngài biết vợ có âm mưu, liền dứt khoát ra đi. Hai mươi năm sau, khi ngài đã đắc đạo, ngài quay về, thuyết phục được con trai xuất gia, rồi bà vợ cũng xin gia nhập đoàn thể ni. Phật khen ngài là người trọn lòng với Phật pháp, biết Phật hóa gia đình, khiến cho mọi người cùng đi tu.

Phật khen bằng bài kệ: "Không lấy điều phi pháp để làm lợi cho ai. Chẳng mong cầu con cái hoặc tài sản quốc độ. Vị này hành đúng pháp giới và tuệ đắc thành."

Sự giằng xé của người đệ tử Phật chân thành

Khi ta đã là đệ tử Phật, trong tâm ta luôn có hai luồng sóng ngược chiều: một bên là ước vọng tài sản, gia đình, con cái; một bên là lý tưởng giác ngộ giải thoát. Ai cũng bị dằn xé. Những ai xem Phật pháp như món trang trí thì không sao, nhưng người thật lòng với đạo thì không thể nào yên ổn được.

"Còn người nào mà thật lòng đến với đạo Phật rồi thì tự nhiên bị dằn xé liền."

Sự dằn xé này chính là biểu hiện của một người thật lòng trong Phật pháp. Nó là động lực đưa ta tìm đến con đường xuất gia, hoặc giúp ta nhận ra đâu là ưu tiên của cuộc đời.

Năm trường hợp trên đường tu

Thầy Thích Chân Quang chỉ ra năm trường hợp con người đối diện với lý tưởng tu hành:

• Trường hợp 1: Chí tu hành thắng, hoàn cảnh thuận tiện, người đó đi xuất gia. Đây là trường hợp thuận lợi nhất.
• Trường hợp 2: Trí tuệ thắng, nhưng hoàn cảnh không thuận. Vì nếu ta đi tu mà để người khác đói khổ, thì không được phép. Đói là khổ căn bản của con người.
• Trường hợp 3: Trí tuệ thua, nhưng hoàn cảnh thuận. Có người ba mẹ mong con đi tu, nhưng con lại không dám. Đó là vì chưa đủ duyên.
• Trường hợp 4: Cả hai đều thua, không muốn đi tu, hoàn cảnh cũng không cho phép.
• Trường hợp 5: Trí tuệ thắng, hoàn cảnh thuận, nhưng người đó ở lại làm cư sĩ để thực hiện một hạnh nguyện chính đáng. Thân tướng ngoài thế gian, nhưng tâm hồn không khác người xuất gia.

Thầy đặc biệt thương những người ở trường hợp thứ năm:

"Thầy rất là cưng, rất là cưng. ... Thầy biết cái người này họ đủ khả năng đi tu, trí họ đủ, hoàn cảnh là thuận tiện nhưng mà vì cái bổn phận gì đó đối với Phật pháp hay đối với chùa gì đó họ chấp nhận làm cư sĩ."

Phật hóa gia đình: Đừng hưởng lợi ích một mình

Nếu bạn biết Phật pháp là chân lý, bạn không được quyền hưởng một mình. Kẻ bỏn xẻn với Phật pháp sẽ phải trả quả báo là chậm gặp đạo ở đời sau. Có người mãi đến 60 tuổi mới gặp Phật pháp, hối hận vì đã mất bao năm tăm tối.

"Cái gì hay ta thích chia sẻ với mọi người mà nhất là Phật pháp."

Hãy chia sẻ như người hàng xóm xưa mang bát canh chua qua nhà. Nghe được bài giảng hay, hãy đem cho người khác nghe. Đó là cách trồng duyên lành cho chính mình và gia đình.

Không làm lợi bằng điều phi pháp

Phật dạy, có thể giúp người bằng "điều phi pháp" – tức là trái với đạo lý – nhưng đó là tội. Ví dụ: muốn tặng xe cho người nghèo mà phá khóa chiếc xe của người khác. Hoặc truyện cái mền điện mà thầy Chân Quang kể: Một người Phật tử mua giùm thầy cái mền điện, nhưng lại nói dối là đã đặt trước, để lấy mất chiếc mền mà người khác đã mua. Thầy nằm mền mà dở khóc dở cười, không biết người kia có chết vì lạnh không.

"Đừng có làm lợi cho người khác bằng điều phi pháp là vậy đó."

Vì sau này người kia sẽ khổ, sẽ phải trả món nợ đó. Ngay cả trong gia đình, có đứa con du côn, đôi khi là do ta đã từ nhận sự bảo vệ của một tay xã hội đen, hoặc nuôi chó dữ để rình mồi trong đời trước.

Không mong cầu con cái, tài sản

Phật dạy không mong cầu con cái. Điều này trùng hợp với chính sách kế hoạch hóa gia đình ngày nay. Sinh nhiều con làm cạn kiệt tài nguyên, gây khủng hoảng toàn cầu. Nhưng ý nghĩa sâu xa hơn là: lòng thương con cái là bản năng, nhưng người tu hành đã giải thoát khỏi bản năng đó, không còn mong cầu nối dõi.

Tài sản cũng là khoái cảm ảo tưởng. Càng nhiều tiền, người ta càng vơ vét, dù không bao giờ dùng hết. Chỉ người có đạo đức và trí tuệ mới biết sử dụng tài sản một cách chính đáng. Khi có tiền nhiều, họ thấy mệt vì phải lo xài cho đúng. Người thấy mừng khi trúng số, chứng tỏ còn phàm phu; người thấy lo mới có phẩm chất của thánh.

Giới và tuệ hỗ tương

Trí tuệ giúp ta biết điều gì đúng, điều gì sai. Giới luật biến điều đó thành hành động: chỉ làm điều đúng, không làm điều sai. Hai yếu tố này hỗ trợ nhau. Thời ban đầu, Đức Phật không chế giới luật trong 13 năm, vì các đệ tử đều là thánh, tự biết đúng sai. Khi có người chưa đắc đạo vi phạm, Phật mới chế giới đầu tiên.

"Trí tuệ là làm cho người ta biết điều này đúng, điều này sai. Còn cái giới là nó biến thành hành động để người ta chỉ làm điều đúng và không làm điều sai."

Vậy nên, giữ giới không chỉ là hình thức, mà cần đi kèm với trí tuệ. Người có tuệ ắt giữ được giới, người giữ giới ắt có tuệ.

Bờ bên kia: Ít người đến được

Câu kệ thứ hai trong bài giảng hôm nay nhắc nhở: Ít người giữa nhân loại đến được bờ bên kia, còn lại đông người quẩn quanh nơi bờ cũ. Câu chuyện xảy ra tại Xá Vệ: Một phố nọ rủ nhau đến tinh xá cúng dường, thỉnh Phật thuyết pháp suốt đêm. Nhưng khi trăng lên, hết người nhớ vợ, người buồn ngủ, người đói bụng, người nhớ việc nhà, rồi lần lượt lén ra về. Đến nửa đêm, chỉ còn vài người.

Phật nhận xét bằng bài kệ:

"Ít người giữa nhân loại đến được bờ bên kia. Còn lại rất đông người quẩn quanh nơi bờ cũ. Những ai biết dốc lòng tu tập theo chánh pháp sẽ đến bờ bên kia thoát lưới ma nguy hiểm."

Bờ bên kia là thành ngữ Ấn Độ, chỉ sự thành công phi thường, con đường giải thoát. Muốn vượt qua bờ, ta phải dốc lòng tu tập, đừng để những lo toan thế gian cuốn đi.

Kết luận

Cuộc đời của mỗi người là một cuộc hành trình. Nếu bạn đang cảm thấy giằng xé giữa thế gian và đạo pháp, hãy xem đó là dấu hiệu tốt – tim bạn đã biết rung cảm với con đường giác ngộ. Đừng quay lưng. Hãy bắt đầu bằng việc giữ giới, tu tập trí tuệ, và chia sẻ Phật pháp cho mọi người. Cả nhà đi tu là một lý tưởng đẹp, nhưng điều quan trọng là mỗi người hãy bước lên bờ bên kia trong chính đời sống của mình.