Bảo hộ công phu tu tập: Vì sao người tu không được phép tìm hạnh phúc?

Bạn có bao giờ cảm thấy công phu tu tập của mình hụt hơi? Có những ngày tinh tấn, có những ngày muốn buông tất cả. Vì sao có những người tu hành cả đời vẫn vững vàng, còn kẻ khác lại gãy gánh giữa đường? Câu trả lời nằm trong bài giảng "Bảo hộ công phu tu tập" của TT. Thích Chân Quang.

Đừng tìm hạnh phúc khi tu tập

Trong một buổi họp từ thiện, Thầy Chân Quang đã nói một câu khiến nhiều người giật mình: "Ai mà nghe kỹ những lời giảng của thầy, không bao giờ thầy cho một người đệ tử của mình đi tìm hạnh phúc." Thầy giải thích rằng nếu tâm còn ý tìm hạnh phúc là còn ý hưởng thụ, còn bản ngã để bám vào. Mà tu theo Phật, ta đi tìm mục tiêu vô ngã. Vì vậy, tu tập không phải để được hạnh phúc, mà là để không còn cái "ta" để tìm hạnh phúc.

Người đệ tử thật của thầy không bao giờ thầy cho phép đi tìm hạnh phúc. Vì nếu trong tâm mình có cái ý đi tìm hạnh phúc là mình đã có ý hưởng thụ. Mà có một cái ý hưởng thụ thì bản ngã của mình còn chỗ bám.

Công phu tu tập dễ gãy gánh nếu không được bảo hộ

Tu tập là con đường dài đăng đẳng, trải qua nhiều kiếp. Mỗi kiếp ta lại quên đi lý tưởng, quên đi lời nguyện xưa, bắt đầu lại từ đầu. Nếu không có phương pháp bảo hộ, ta có thể bị hưởng phước nhân thiên làm cho quên tu, hoặc gãy gánh ngay kiếp này.

Tu là phải trải qua nhiều kiếp. Nhưng nếu chúng ta không có phương pháp để bảo hộ sự tu tập của mình thì có khi ta bị gãy giữa đường, bị lạc bước sang một lối khác.

Thầy nhấn mạnh rằng thiền định là lõi của đạo Phật, là đỉnh cao của tu tập. Ta đến được với thiền định là đã vào tới chánh điện của nhà Phật. Nhưng giữ được con đường này mới là điều khó.

Yếu tố 1: Lý tưởng tu hành — Mục tiêu vô ngã

Yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất là đạo tâm kiên cố, lý tưởng tu hành. Không phải là tu để thành Phật, để giác ngộ, để giải thoát — những điều đó đúng nhưng chưa rõ. Mục tiêu chính xác nhất là tìm Vô ngã. Thầy nói: "Tu để đạt được vô ngã" là câu trả lời chuẩn xác cho hành giả.

Khi ta hiểu được mục tiêu vô ngã, ta thực sự hiểu được lời dạy của Phật. Còn nếu ta chưa xác định được tu là tìm vô ngã, thì bao nhiêu kinh điển học được vẫn là chưa hiểu.

Đạo Phật là đạo kỳ lạ nhất — dạy ta tu cho đến khi cái "ta" cũng không còn. Trong khi các tôn giáo khác thường dạy ta giữ lấy bản ngã, đạo Phật lại dạy ta buông bỏ nó hoàn toàn. Chỉ ai hiểu được điều này mới hiểu được lõi của đạo Phật.

Yếu tố 2: Làm phước không ngừng nghỉ

Một yếu tố không thể thiếu là làm phước. Thầy dạy: "Một ngày ta hết phước, bắt đầu cái đầu ta nghĩ bậy liền." Khi hết phước, ta suy nghĩ sai lạc, nói năng bậy bạ, làm điều tội lỗi. Và đạo tâm biến mất. Vì vậy, phải làm phước mỗi ngày, dù nhỏ nhặt. Thời xưa, thấy bình nước cạn trong chùa, người ta gánh nước ngay. Ngày nay, có vòi nước nhưng vẫn có thể làm phước bằng vô số cách khác.

Mất phước ta mất sự bảo hộ công phu tu tập liền, lý tưởng lạc mất liền. Nên cái phước là điều cực kỳ quan trọng.

Yếu tố 3: Được Tam Bảo hộ niệm qua lễ Phật mỗi ngày

Trong nội tâm, ta thường nghĩ sai mà không ai biết. Nhưng nếu có một ý nghĩ đúng lóe lên, giúp ta tỉnh ngộ, đó là nhờ Tam Bảo hộ niệm. Thầy kể: Một vị thầy tu trong chùa, thấy người đời sang trọng mà động tâm, thì ý nghĩ hoàn tục bắt đầu. Nhưng bỗng nhiên một ý nghĩ khác rớt vào: "Giàu sang rồi vô thường, chết có đem theo được đâu? Đời tu mới là an lành." Ý nghĩ ấy không phải tự nghĩ ra, mà là do sức hộ niệm của Tam Bảo.

Ta được Phật hộ niệm. Đây là bí mật. Cái ta nghĩ lại nó không phải là cái hay của mình đâu. Thực sự lúc đó ta được trên Tam Bảo hộ niệm.

Vì vậy, người Phật tử không bao giờ bỏ qua việc lạy Phật mỗi ngày. Ngài Phổ Hiền Bồ Tát còn lấy lễ kính chư Phật làm hạnh đầu tiên, huống hồ là chúng ta. Lễ Phật không chỉ là biểu hiện lòng thành, mà là cầu nối để nhận sự gia hộ.

Yếu tố 4: Thầy tổ và huynh đệ — Môi trường tu tập không thể thiếu

Thầy nhắc nhở: chỉ có bậc Độc giác Phật, Bích Chi Phật mới tu một mình. Còn ta, nếu tự cô lập, sẽ mất đi sự nhắc nhở của thầy tổ và sự bảo bọc của huynh đệ. Câu chuyện về con cọp rời núi bị chó dọa là hình ảnh sống động. Thầy kể rằng ông từng nghe "Hổ ly sơn hổ bại, tăng ly chúng tăng tàn" và không tin, nhưng sau chứng kiến cảnh cọp nuôi nhốt bị chó sủa văng ra, ông hiểu rằng lời tổ dạy là chính xác.

Hổ ly sơn hổ bại, tăng ly chúng tăng tàn. Con cọp rời khỏi rừng núi thì thua cả con chó, và người tu rời cộng đồng thì đạo tâm tàn lụi.

Vì vậy, đừng thích tu một mình. Nếu không phải là Độc giác Phật tái lai, mà tự ý tu một mình thì chỉ là kiêu ngạo.

Yếu tố 5: Được đàn na ủng hộ và luật pháp bảo vệ

Trên đường tu, ta không thể bỏ qua yếu tố xã hội. Người xuất gia cần sự cúng dường của đàn na. Người cư sĩ cần luật pháp quốc gia bảo vệ tự do tín ngưỡng. Ở Việt Nam, chúng ta có may mắn được tu thuần túy theo đạo Phật, không phải pha tạp đạo khác. Đây là phước lớn. Nhưng ta cũng cần đóng góp cho xã hội, để luật pháp và đàn na tiếp tục ủng hộ bậc tu hành.

Ta có cái yếu tố là được đàn na ủng hộ, được luật pháp quốc gia bảo vệ thì là một cái phước để chúng ta yên tâm tu tập.

Giữ công phu là giữ đạo tâm

Bảo hộ công phu tu tập không phải là việc làm một lần, mà là cả quá trình rèn luyện mỗi ngày. Hãy luôn ghi nhớ mục tiêu vô ngã, làm phước không ngừng, mỗi ngày lạy Phật, sống trong môi trường tu tập, và biết ơn sự ủng hộ của xã hội. Đừng tìm hạnh phúc ở đâu xa, hạnh phúc thật sự là khi bạn không còn tìm nó.

Cầu mong mỗi hành giả đều giữ vững được đạo tâm, như lời thầy dạy: "Tu tập không phải để được hạnh phúc, mà là để hy sinh, phụng sự, cống hiến cho tới khi chính mình cũng không còn." Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.