Bạn Đang Dùng Phước Lành Của Mình Như Thế Nào?

Có bao giờ bạn tự hỏi: mình đang dùng những phước lành mà mình có như thế nào? Có người dùng nó để vun xới cho hạnh phúc tâm linh, có người lại để nó chảy vào những ham muốn thế gian và rồi mất trắng. Câu chuyện dưới đây khiến tôi giật mình: hai vợ chồng giàu nhất thành Benares, thừa hưởng gia sản ngang ngửa cả quốc gia, nhưng chỉ sau gần 20 năm đã trở thành kẻ ăn xin. Vì sao vậy? Vì họ không biết dùng phước để tu tập, không biết làm phước, chỉ biết ăn chơi. Đức Phật đã dạy rằng nếu họ biết xuất gia tu tập, họ có thể chứng A La Hán; nếu tại gia tu tập, có thể chứng A Na Hàm. Nhưng họ đã phung phí hết phước, cả phước hữu lậu và phước vô lậu, rồi rơi vào cảnh khổ. Qua đó, ta hiểu rằng phước báu không cố định – nó có thể dẫn đến giải thoát hoặc trở thành bàn đạp cho bản ngã và đau khổ.

Phước hữu lậu và phước vô lậu

Phước hữu lậu là những phước lành đem lại hưởng thụ thế gian: sắc đẹp, sức khỏe, tiền bạc, danh vọng, quyền lực... Nhưng thầy Thích Chân Quang nhấn mạnh: “Cái nguy hiểm của phước hữu lậu là cái này là nó làm ta tăng cái bản ngã. Mà khi bản ngã ta tăng lên thì tham sân si tăng lên, ích kỷ tăng lên, ta làm nhiều chuyện sai lầm, tạo nhiều cái ác nghiệp thì lúc đó cái phước hết rất nhanh.” Ngược lại, phước vô lậu là phước của sự giác ngộ, giải thoát. Thầy nói: “Phước vô lậu cũng có nghĩa là phước vô hạn.” Một khi tâm linh chứng ngộ, ta như kết nối với nguồn tuyệt đối, không còn cạn kiệt. Vậy nên, ta cần hướng phước mình về sự tu tập, giác ngộ thay vì chỉ hưởng thụ thế gian.

Đừng để phước chảy vào những mục tiêu tạm bợ

Khi có phước, ta thường dễ có những ước mơ thế gian: mua xe đẹp, trúng số, thăng chức... Thầy cảnh báo: “Khi mình muốn những điều thế gian thì nó ra kết quả liền, nhưng mà mình hướng về như vậy ra kết quả thế gian như vậy nó phí phí cái phước á nó chạy vào những cái mục tiêu hữu hạn tạm bợ rất là uổng.” Người biết tu thì thấy túi tiền như bao giấy, thấy quyền cao chức trọng không ham, vì họ nhớ rằng những thứ đó rồi sẽ tan biến. Họ chỉ mong sao hết bản ngã, đạt được vô ngã. Đó là mục tiêu của người trí tuệ.

Bản ngã – kẻ phá hoại phước lành

Phước hữu lậu làm tăng bản ngã, và bản ngã khiến ta dễ trở thành ác độc. Thầy đưa ví dụ: “Khi mình là người nghèo, người ta mắng mình đồ ngu, mình giận chút thôi. Nhưng khi mình giàu sang, có quyền, có thuộc hạ, người ta mắng mình, mình có thể sai người cắt lưỡi họ.” Vì có quyền lực, ta thấy mình khinh người, hành động tàn nhẫn. Chính bản ngã lớn khiến ta tạo nghiệp xấu, rồi phải chịu quả báo đau khổ. Vì thế, người tu phải học cách thấy lỗi mình và khiêm tốn lại. Thầy nói: “Mà hễ thấy lỗi rồi là khiêm tốn. Thì cái quá trình tu tập á ta phải đi qua nhiều cái bước vất vả nhưng mà đi tới cùng là đi tới cái vô ngã. Không còn có cái ta. Và cái không có cái ta mới thấy nó là hạnh phúc.”

Giữ chánh niệm giữa đời thường

Nghe pháp hay ngồi thiền giúp ta giữ chánh niệm, nhưng làm sao giữ giữa cuộc sống bận rộn? Thầy chỉ dạy rất cụ thể: “Trong đời sống thế này mà muốn giữ chánh niệm thì mình chỉ cần cái gì? Lúc nào cũng biết toàn thân. Cũng nhớ toàn thân biết toàn thân mình thôi. Và nếu rảnh tâm trí chút nữa thì biết thân này vô thường.” Đó là cách đơn giản nhưng hiệu quả: khi đi, đứng, làm việc, luôn ý thức về thân thể, biết mình đang ngồi, đang bước, đang thở. Cách này giúp ta không bị cuốn theo vọng niệm, giữ tâm an tịnh.

Bài học từ vương tử Bồ Đề

Vương tử Bồ Đề kiếp xưa từng ăn trứng chim và chim non trên hoang đảo, vì thế kiếp này không có con nối dõi. Phật dạy: “Nếu biết yêu tự ngã phải khéo bảo vệ mình. Người trí trong ba canh phải luôn luôn tỉnh thức.” Nghiệp quả quanh ta luôn rình rập, chỉ một sơ sẩy nhỏ có thể tạo lỗi lầm lớn. Vậy nên người trí phải tỉnh giác trong mọi lúc, như người lính canh bảo vệ chính mình. Đừng xem thường những việc nhỏ nhặt – ăn uống, lời nói, ý nghĩ – tất cả đều ảnh hưởng đến phước báu và tương lai.

Mỗi chúng ta đều có một số phước báu từ quá khứ. Hãy dùng nó một cách thông minh: làm từ thiện để tăng phước, tu tập để hướng về giải thoát. Đừng để phước chảy vào những ham muốn tầm thường rồi phải khổ sở tạo lại. Thầy nhắc: “Đem những tiền đó làm những việc chính đáng cho đời để tăng thêm phước dồn hết vào nỗ lực tu tập giác ngộ.” Hãy sống tỉnh thức, biết đủ, buông xả. Đó là cách để phước lành trở thành vô lậu và đưa ta đến hạnh phúc thật sự.