Angulimala: Vị Thánh từng giết người – Bài học về sự chuyển hóa con người

Có một tên cướp, hễ giết ai xong là chặt một ngón tay trỏ phải của nạn nhân, xâu thành chuỗi đeo trên cổ. Hắn giết đến gần một nghìn người, khiến cả một vương quốc trở nên hoang vắng. Vua Ba Tư Nặc phải đích thân cầm quân đi diệt trừ. Nhưng một ngày kia, hắn gặp Đức Phật, nghe một câu nói, buông kiếm quỳ xuống xin xuất gia. Đó là Angulimala.

Bài học theo cách của Thầy Thích Chân Quang không dừng lại ở cảm động, mà là một sự đánh thức cho ta về căn nguyên của thiện ác, và con đường chuyển hóa tự thân.

Câu chuyện về tên cướp đeo chuỗi ngón tay

Trong Kinh Angulimala, thuộc Nikaya, Đức Phật chủ tâm đi vào khu rừng nơi tên cướp Angulimala trú ẩn. Dân làng, người chăn bò, người bộ hành nhìn thấy Ngài bèn cản lại, khuyên đừng đi. Nhưng Đức Phật vẫn bước tiếp. Khi Angulimala thấy Ngài, liền mang kiếm, cung tên đuổi theo. Ngài đi khoan thai, bình thản, còn hắn chạy hết sức vẫn không bắt kịp.

Ngạc nhiên, Angulimala đứng lại gọi: 'Hãy đứng lại, sa môn!' Đức Phật lặng lẽ đáp: 'Như Lai đã dừng rồi, còn ngươi mới là người phải dừng lại.' Nghe vậy, tên cướp bừng tỉnh. Chỉ trong vài câu nói, hắn quẳng bỏ kiếm, đảnh lễ xin xuất gia. Đức Phật liền nói: 'Thiện lai tỳ kheo.' Phút chốc, một kẻ sát nhân trở thành một tỳ kheo.

Thầy Thích Chân Quang giảng: 'Trong phúc chốc đó, từ tên tướng cước giết hại gần 1000 người trở nên tỳ kheo. Đây là trường hợp mà dường như có một con hai trong lịch sử loài người là người giết hại cực độ mà trong phúc chốc trở thành tỳ kheo tu hành.'

Bí ẩn của sự chuyển hóa trong 30 giây

Điều khiến chúng ta kinh ngạc là sự thay đổi quá nhanh. Một người cực ác bỗng đổi tâm, quy y, tu hành. Người ta thường nói 'giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời'. Vậy mà đây là câu chuyện của một con người đã tích lũy hận thù hàng nhiều năm trời, giết người không gớm tay, nhưng chỉ trong vài chục giây lại hướng về điều thiện.

Thầy Thích Chân Quang nhấn mạnh rằng việc chuyển hóa một con người là vô cùng khó. Thầy từng tâm sự: 'Tôi đã từng làm thầy, tôi biết điều đó và có nhiều trường hợp tôi đã thất bại trong việc dạy dỗ... nhiều tôi nói đi nói lại rất nhiều lần một cái lỗi đơn giản tôi cũng đã từng thất bại rồi.'

'Có tình trạng như vậy. Dù rằng mình có cố gắng dạy dỗ nên việc mà chuyển hóa một con người khó ghê lắm. Rồi tự mình sửa tâm mình cũng khó nữa chứ không phải dễ.'

Vậy nguyên nhân nào đã khiến Angulimala thay đổi? Phải chăng là sự diệu dụng của Đức Phật, hay là do nhân duyên từ nhiều kiếp? Thầy Chân Quang cho rằng, chính cái 'thác nước' của lòng ngưỡng vọng, cảm động trước nhân cách của Đức Phật đã cuốn hút ông.

Việc chuyển hóa chính mình – gian nan hơn độ người

Thầy Chân Quang khuyên rằng, chúng ta khoan bàn đến việc dạy người khác, chỉ nói đến việc tu tập chính mình. Tu mấy năm rồi, nhìn lại vẫn chưa thương yêu được mọi người, nghe câu chê tự ái còn đầy dẫy. Thầy kể:

'Bây giờ nói tới cái lòng từ bi thì chúng ta biết rằng đạo Phật mà không có từ bi thì không còn là đạo Phật nữa. Biết như vậy nên mình cố gắng giữ tâm từ bi thương yêu mọi loài phải không? Nhưng mà dễ làm sao. Tu mấy năm rồi nhìn lại thấy mình vẫn chưa thương yêu ai. Ngồi có nói chuyện trong lớp kì cũng chưa bỏ được. Rồi ví dụ như khi huynh đệ là chê mình câu còn tự ái không? Còn không? Còn chưa hết.'

Thầy đưa ra một bài tập thực hành cụ thể: hãy khen ngợi người khác để diệt trừ tâm đố kỵ. 'Người nào tu tập tinh tấn, học giỏi, đẹp trai cũng khen luôn. Ừ nấu bếp giỏi cũng khen luôn. Nghĩa là ai có gì hay mình khen cho người khác biết thì tự nhiên mình tiêu diệt hết cái tâm đố kỵ trong lòng.'

Gốc rễ của thiện và ác

Thầy Chân Quang khẳng định: 'Nguyên nhân nằm ở chỗ này chút xíu à, là tôn kính hay là phỉ báng bậc thánh có chút xíu thôi chứ không có gì khó hết trơn.'

'Nếu người nào trong kiếp quá khứ đã từng biết tôn kính một bậc thánh thì tự nhiên cái tâm thiện nảy nở dần dần. Còn người nào mà trong quá khứ đã từng phỉ báng bậc thánh thì cái tâm ác cũng nảy nở dần dần.'

Thầy giảng thêm về cơ chế sinh lý não: tư tưởng tôn kính hay phỉ báng tác động lên các vùng não tương ứng, khiến thiện tâm hay ác tâm được củng cố. Vì vậy, việc cho trẻ em tin vào thần thánh, ông bà, tiên tổ là rất quan trọng, bởi lòng tôn kính ấy sẽ nuôi dưỡng thiện tâm. Đây là một lời dạy đơn giản mà có sức mạnh thay đổi cả một thế hệ.

Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ bé

Kinh Angulimala không chỉ là một câu chuyện lịch sử. Nó là một lời nhắc rằng, dù chúng ta từng phạm nhiều lỗi lầm, nhưng nếu chúng ta biết tôn kính bậc thánh, biết quay về thiện tâm, thì sự chuyển hóa vẫn có thể diễn ra. Và dù chưa thể đạt được sự chuyển hóa kỳ diệu như Angulimala, chúng ta có thể bắt đầu từ những việc nhỏ: khen ngợi người khác, giữ tâm khiêm hạ, không tự ái, không ghen tị.

Như Thầy Chân Quang đã nói: 'Chúng ta cũng vậy. Ví dụ như quý thầy nếu mà người nào đó một lúc nào đó có cái xúc động đối với đạo... thấy hình tượng Đức Phật nghe tiếng chuông chùa lòng mình rộn rã xúc động, cũng nổi cái ý định phải đi xuất gia thì người đó cũng bị thác nước cuốn.'

Vậy, hãy để thác nước của lòng từ bi và tôn kính cuốn trôi ta về phía thiện lành. Cầu chúc cho tâm hồn mỗi người được an lạc và chuyển hóa từng ngày.