Tại sao giọng nói Hà Nội lại góp phần giữ nước?

Một tình yêu từ xa

Có những tình yêu không cần lý do, cứ lớn dần theo năm tháng. Với tôi, Hà Nội là như thế. Sinh ra và lớn lên ở miền Nam, nhưng từ thuở nhỏ, mỗi khi học lịch sử về miền Bắc, lòng tôi lại dạt dào thương mến. Tôi mơ ước ngày đất nước nối liền để được về thăm quê hương miền Bắc. Và khi nghe những bài hát, đọc những cuốn sách về Hà Nội, tình thương ấy cứ vời vợi như thương nhớ một quê hương trong thẳm sâu tâm linh. Mãi đến 8 năm trước, tôi mới lần đầu đặt chân đến Hà Nội, đến Văn Miếu. Cảm xúc khi ấy không thể tả xiết. Chính vì thế, tôi viết bài hát “Đi giữa Hà Nội” để bày tỏ lòng yêu kính với mảnh đất nghìn năm văn hiến.

“Chúng tôi về đây bày tỏ cái lòng yêu kính của mình đối với cái nền văn hóa 1000 năm Thăng Long Hà Nội. Tức là sự ngưỡng mộ của mình đối với 1000 năm văn hóa của Thăng Long Hà Nội chứ không hề dám trình bày.”

Văn chương, văn học, văn hóa và văn hiến

Để hiểu về văn hóa Thăng Long, trước hết cần phân biệt các khái niệm. Văn chương là những tác phẩm được chắt lọc, ghi chép hoặc truyền miệng. Khi gia tài văn chương lớn đến mức người ta phải nghiên cứu, phân tích, đào tạo về nó, đó là văn học. Văn hóa là sự kết hợp giữa văn học, nghệ thuật và lối sống, phong tục tập quán. Và khi văn hóa ấy được ấn định, tồn tại qua thời gian dài, ta gọi là văn hiến. Người xưa nói “Việt Nam 4000 năm văn hiến” chính là nói đến nền văn hóa đã được định hình từ thời lập quốc.

“Văn hóa là cái nền văn học đó kết hợp với những nghệ thuật có trong cuộc sống này cộng thêm với lối sống đạo đức phong tục tập quán của xã hội.”

Giọng nói Hà Nội – một bảo vật quốc gia

Trong muôn vàn nét đẹp của văn hóa Hà Nội, có một điều tôi đặc biệt yêu quý: giọng nói. Từ nhỏ, tôi đã mê giọng Bắc đến nỗi đi ngang nhà ai nói giọng ấy là đứng lại nghe cho đỡ ghiền. Có người nghĩ tôi mê cô gái hàng xóm, nhưng sự thật tôi chỉ mê giọng nói của cô ấy thôi. Giọng Hà Nội trau chuốt, đẹp đẽ, lịch sự, lễ độ. Chính giọng nói ấy đã góp phần giữ gìn độc lập dân tộc. Khi bị xâm lăng, nghe giọng nói của kẻ thù thô kệch, ta nhận ra văn hóa ta cao hơn họ. Điều đó nung nấu lòng tự hào và ý chí quật cường, không chịu khuất phục.

“Cái giọng Hà Nội đã góp phần giữ gìn cái độc lập của dân tộc. Khi ta nghe giọng nói của người xâm lược thấp hơn ta, ta không chịu đựng sự cai trị của họ, nó nung nấu một sự quật cường.”

Từ văn chương đến văn hiến – hành trình nghìn năm

Văn chương ngày xưa được chắt lọc kỹ lưỡng vì giấy mực hiếm hoi. Mỗi tác phẩm đều là tuyệt tác. Ngày nay, internet khiến việc viết lách trở nên dễ dàng, nhưng cũng làm mất đi sự tinh túy. Chúng ta cần trân trọng và gìn giữ những giá trị văn hóa đã được hun đúc qua hàng nghìn năm. Văn hóa Thăng Long không chỉ là những áng thơ văn, mà còn là giọng nói, phong tục, lối sống, là tất cả những gì làm nên hồn cốt dân tộc.

Lời kết

Hãy yêu quý và giữ gìn văn hóa Thăng Long, bởi đó là di sản cha ông để lại. Mỗi người chúng ta, dù ở miền Nam hay miền Bắc, đều có thể góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị ấy. Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ bé: trân trọng tiếng nói, giữ gìn phong tục, và luôn tự hào về nền văn hiến ngàn năm của đất nước.