Đi Giữa Bấp Bên: Bài Học Về Sự Không Chủ Quan

Bạn có bao giờ tự hỏi, tại sao có những thứ mình tưởng chừng vững chắc như núi, lại có thể sụp đổ bất cứ lúc nào? Tình yêu, tiền bạc, địa vị, thậm chí là sức khỏe – tất cả đều mong manh hơn ta tưởng. Bài giảng của TT. Thích Chân Quang với tựa đề “Đi Giữa Bấp Bên” sẽ mở ra cho chúng ta một góc nhìn sâu sắc về bản chất thật của cuộc đời, và cách để vượt qua mọi thăng trầm một cách an nhiên.

Cuộc đời không có điểm tựa tuyệt đối

Thầy Thích Chân Quang bắt đầu bằng một nhận định khiến nhiều người giật mình: “sống trên đời này cứ càng sống dần sống dần ta mới hiểu ra một điều là cái thế giới này nó không có một cái điểm cho ta nương tựa thật sự chắc chắn không có.” Giống như trong vũ trụ, ta cứ tưởng trái đất là trung tâm, rồi mặt trời, nhưng hóa ra tất cả đều trôi nổi, không có gì cố định. Cuộc sống cũng vậy, những gì ta cho là chỗ dựa vững chắc – gia đình, sự nghiệp, tài sản – đều có thể thay đổi bất cứ lúc nào.

“Nếu ta ỷ vào một cái điều gì, nếu ta tưởng rằng có một cái điểm tựa nào bền vững mãi mãi thì không bao lâu ta sẽ mất nó.”

Câu thần chú này nghe có vẻ đáng sợ, nhưng thực ra là một lời cảnh tỉnh đầy từ bi. Khi ta bám víu vào một điều gì đó, ta dễ trở nên chủ quan, lơ là, và đánh mất chính điều mình trân quý. Ví dụ như chuyện tình cảm, nếu ta cứ nghĩ người kia sẽ mãi yêu mình mà không cần vun đắp, thì sớm muộn gì tình cảm cũng phai nhạt. Hay như chuyện tiền bạc, nếu ta cứ nghĩ mình giàu có mãi mà không biết quản lý, thì cũng có ngày trắng tay.

Sự bấp bênh hiện hữu trong mọi mặt cuộc sống

Hãy nhìn vào những chỉ số sức khỏe: huyết áp lý tưởng chỉ nằm trong một khoảng rất hẹp, cao quá hay thấp quá đều nguy hiểm. Đường huyết cũng vậy, phải giữ ở mức cân bằng. Giao thông cũng thế, xe cộ quá ít thì kinh tế đình trệ, mà quá nhiều thì kẹt xe. Mọi thứ trên đời đều vận hành theo nguyên lý “trung đạo” – không lệch về bên nào. Thầy nhấn mạnh: “mọi chuyện trên đời nó cứ bấp bên bấp bên như vậy.”

“Cái điều mà nó ổn định á nó chỉ là một chỉ số lưng lửng ở giữa thôi. Vượt khỏi cái chỉ số cao hơn chỉ số đó là thất bại. Thấp hơn cái chỉ số đó là thất bại.”

Chính vì vậy, đừng bao giờ chủ quan cho rằng mình đã đạt được trạng thái lý tưởng. Hãy luôn tỉnh táo, điều chỉnh để giữ thăng bằng giữa những biến động của cuộc đời. Như một người đi trên dây, chỉ cần mất tập trung một chút là có thể ngã.

Nhân quả – sự công bằng vô hình của vũ trụ

Vậy làm sao để đi giữa bấp bênh mà không bị ngã? Thầy chỉ cho chúng ta một điểm tựa duy nhất, chính là luật nhân quả. Người mới đến với đạo Phật, trước hết phải hiểu sâu về nhân quả. Đó là sự công bằng tự nhiên của vũ trụ: gieo nhân nào, gặp quả nấy. Dù ta không thể chứng minh bằng khoa học, nhưng những bậc thánh đã thấy rõ, và ta có thể tin tưởng để ứng dụng trong cuộc sống.

“Hễ ta làm khổ người khác thì sau này nỗi khổ đến với ta. Ta đem niềm vui đến cho người, sau này hạnh phúc sẽ đến với ta.”

Thầy kể về một người ca sĩ hát không hay nhưng vẫn nổi tiếng, được khán giả yêu mến, trong khi người khác hát rất hay nhưng lại bị lãng quên. Đó là vì nhân quả từ những việc làm, thái độ trong quá khứ. Người biết yêu thương, tôn trọng người khác sẽ nhận được sự yêu mến, còn người chỉ chú tâm vào kỹ thuật mà thiếu tình người thì khó có được duyên với khán giả.

Đừng ỷ lại vào bất cứ điều gì

Bài học lớn nhất mà thầy muốn gửi gắm chính là lời khuyên: “Đừng ỷ lại”. Đừng ỷ vào sắc đẹp, tiền tài, địa vị, hay thậm chí là người thân. Tất cả đều có thể thay đổi. Thầy chia sẻ về chính bản thân mình: nếu thầy nghĩ mình là giảng sư, là người tu hành lâu năm, rồi khinh thường người khác, thì chẳng bao lâu mọi người sẽ chán ghét. Nhưng nếu thầy luôn tôn trọng người nghe, biết ơn họ vì đã đến nghe pháp, thì bài giảng sẽ được đón nhận.

“Cái gì ta ỷ lại cái đó sẽ tiêu.”

Đây là một quy luật khắc nghiệt nhưng cũng rất công bằng. Khi ta ỷ lại, ta trở nên lơ là, không còn nỗ lực, và rồi mất đi thứ mình đang có. Ngược lại, nếu ta luôn trân trọng, vun đắp, thì mọi thứ sẽ bền vững hơn.

Đi giữa bấp bênh bằng sự tỉnh thức

Vậy không có gì để nương tựa, chúng ta phải sống như thế nào? Thầy dạy rằng: “Còn cái người nào mà không chủ quan cẩn thận người đó sẽ đi giữa bấp bên và đi tới đích được.” Nghĩa là, thay vì tìm kiếm một điểm tựa bên ngoài, hãy trau dồi sự tỉnh giác, lòng từ bi, và trí tuệ bên trong. Khi tâm ta vững vàng, ta có thể đối mặt với mọi biến cố mà không bị cuốn đi.

Hãy buông bỏ sự chủ quan, đừng xem thường bất cứ điều gì, và luôn giữ cho mình một tâm thế khiêm hạ, học hỏi. Cuộc đời là một dòng chảy bấp bênh, nhưng nếu ta biết cách điều hướng, ta vẫn có thể đến được bến bờ an lạc.

Hôm nay, hãy thử nhìn lại xem mình đang ỷ lại vào điều gì nhiều nhất? Đó có thể là một mối quan hệ, một công việc, hay một thói quen. Hãy tập buông bỏ sự bám víu, sống tỉnh thức và trân trọng từng khoảnh khắc. Bởi vì, như lời thầy dạy, chỉ có sự tỉnh thức mới giúp ta đi qua mọi bấp bênh của cuộc đời một cách an nhiên.