Xây Chùa To Mà Vô Nghĩa? Cái Linh Hồn Mới Quyết Định Công Đức

Người ta thường nói: “Làm chùa, Tô tượng, đúc chuông – ba công đức ấy thập phương nên làm.” Ai cũng mong xây chùa để được nhiều phước báu. Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi: tại sao có những ngôi chùa nguy nga, đồ sộ mà ta đến rồi lại thấy trống rỗng? Và vì sao có những mái chùa nhỏ nơi thôn quê lại khiến lòng ta ấm áp, nhớ mãi?

Thầy Thích Chân Quang đã mở ra một góc nhìn sâu sắc về công đức xây chùa trong buổi giảng gần đây. Công đức ấy không nằm ở kích thước hay sự hoành tráng, mà ở một điều vô hình nhưng quyết định: linh hồn của ngôi chùa.

Chùa to mà không có linh hồn thì vô nghĩa

Thầy nói rằng xây chùa theo truyền thống là một việc làm có phước. Nhưng nếu ngôi chùa chỉ đẹp bề ngoài mà bên trong không có một người chân tu, thì công đức ấy chưa trọn vẹn. Thầy dùng hình ảnh rất mạnh:

“Cái ngôi chùa dù có to có đẹp thế nào nó cũng sẽ là vô nghĩa. Nếu trong ngôi chùa đó không có một linh hồn. Không có linh hồn nghĩa là gì? Là toàn xác chết không hả?”

Linh hồn của ngôi chùa chính là một vị chân tu. “Chùa chỉ là cái vỏ thôi, mà có một cái người chân tu ở trong chùa thì cái chùa đó bắt đầu mới có sự sống.” Khi có sự sống, ngôi chùa mới thực sự là nơi chúng sinh tìm về để học hỏi, tu tập, để đạo lý lan tỏa ra cuộc đời.

Điều đau lòng nhất: “Chùa vãn cảnh”

Thầy nhắc lại câu nói ngoài Bắc: “Dạ đến chùa vãn cảnh.” Vãn cảnh chỉ là ngắm cảnh, nhìn cái vỏ bề ngoài. Thầy gọi đó là câu nói “cực kỳ đau lòng”. Vì sao? Vì nó cho thấy ngôi chùa đó thiếu một linh hồn. Nếu ta đến chùa chỉ để thắp hương, còn có thể an ủi phần nào. Nhưng nếu chỉ để vãn cảnh, thì có nghĩa là trong chùa không có người chân tu để cho ta học hỏi.

Thầy khẳng định: “Cái chùa cần có một linh hồn... Cái tinh thần của một công trình kiến trúc là gì? Là giúp cho ta thăng tiến về tri thức, về trí tuệ, về đạo đức.” Một công trình kiến trúc xây dựng không vì mục đích ấy thì vô nghĩa, dù to cỡ nào.

Bốn cấp bậc nhận diện vị chân tu

Làm sao để biết một ngôi chùa có một vị chân tu hay không? Thầy đưa ra các cấp bậc để ta quan sát. Đó cũng là thước đo để ta tìm được nơi nương tựa tâm linh. Cấp bậc đầu tiên là nhìn bằng mắt. Khi đến chùa, ta thấy vị tu sĩ đi đứng đàng hoàng, có tư cách, không cười cợt nhã nhớt, chùa cảnh ngăn nắp. Chỉ cần vậy, ta đã có niềm tin. Niềm tin ấy thay đổi tâm hồn ta. Thầy nhấn mạnh:

“Chỉ cần ta có cái niềm tin nơi ngôi chùa đó có một vị tu sĩ đàng hoàng, ta đã được lợi ích rồi. Tự nhiên tâm hồn ta khác rồi. Bỗng nhiên khi ta đi về ta muốn làm một việc xấu, tự nhiên có cái sức mạnh kéo ta lại không làm nữa.”

Tiếp theo là cấp bậc khi ta trò chuyện với vị tu sĩ. Nếu người ấy hiểu giáo lý căn bản, có giới hạnh, thì dù chỉ là một câu nói ngắn cũng có sức mạnh vô cùng. Thầy kể câu chuyện về một vị thầy chỉ nói: “Ráng đừng tham, tham coi vậy chứ tạo nghiệp lắm.” Câu ngắn ngủi ấy lại “đánh vỡ tâm hồn mình” và đủ sức khiến người khác không dám tham của rơi.

“Ổng nói một câu ngắn như vậy mình thay đổi cuộc đời. Tự nhiên nó có cái sức mạnh gì nó rớt vào trong tâm mình, nó đánh vào trong lòng mình, nó làm lung lay cái lòng tham của mình.”

Vị chân tu ấy không cần giỏi thuyết pháp, nhưng cuộc đời tu hành của họ khiến lời nói có sức thuyết phục. Đó là sự ấm áp, hạnh phúc mà một ngôi chùa có thể mang lại.

Cấp bậc cao hơn là gặp một người tu thực hành thiền định, hiểu giáo lý sâu xa và có biện tài giáo hóa. Ta “trúng mánh” khi gặp một người như vậy. Họ đưa ta vào con đường giác ngộ, nâng niềm tin và cho ta lý tưởng sống. Ngôi chùa có người như thế thì “bừng bừng sức sống” và trở thành nơi hội tụ tâm linh.

Công đức xây chùa – nhìn từ linh hồn

Điều cuối cùng Thầy Thích Chân Quang muốn ta hiểu: công đức xây chùa có thật, nhưng nó lớn hay nhỏ tùy thuộc vào giá trị tinh thần mà ngôi chùa đem lại cho cuộc đời. Ta có thể xây chùa rất to, nhưng nếu không có người chân tu, không có đạo lý lan tỏa, thì đó chỉ là những viên gạch vô hồn.

Còn nếu trong ngôi chùa có một bậc tu hành chân chính, như một ngọn đuốc soi sáng, thì dù mái chùa có đơn sơ đến mấy, công đức của người đã góp tay xây dựng vẫn là vô lượng. Hãy để tâm mình tìm về những ngôi chùa thực sự có linh hồn, nơi ta học được một lời dạy, một tấm gương để sống tốt hơn mỗi ngày.

Và nếu bạn đang nghĩ đến việc xây chùa, hãy nhớ rằng: việc xây dựng không chỉ là bê tông, gạch ngói; quan trọng nhất là xây nên một nơi cho một bậc chân tu cư ngụ, để phật pháp thấm vào tâm hồn mỗi chúng sinh. Đó mới thật sự là công đức vô lượng.