Vì Sao Đức Phật 'Chết'? Bí Mật Hiện Tại Và Sự Bất Tử

"Suốt cả đời ước ao để đi tìm hạnh phúc, nhưng khi bước tới nơi rồi mới thấy hạnh phúc đã nằm ở sau lưng."

Chúng ta thường tiếc nuối quá khứ, mơ mộng tương lai, nhưng quên mất giây phút hiện tại đang hiện hữu ngay dưới chân mình. Đức Phật thấu hiểu tâm lý ấy, nên Ngài đã dùng phương tiện để đánh thức chúng sinh. Hôm nay, qua phẩm "Phân Biệt Công Đức" trong kinh Pháp Hoa, chúng ta cùng khám phá những bí mật ấy.

1. Tâm lý con người: Không biết quý hiện tại

Thầy Thích Chân Quang mở đầu bằng nhận xét: "Thường người ta không biết quý giá cái hiện tại mà hay tiếc nối cái quá khứ, đó là tâm lý bình thường của con người." Vì vậy, nếu Đức Phật cứ mãi trụ thế, chúng sinh sẽ xem pháp như điều dễ kiếm, không nỗ lực tu tập. Ngài kể câu chuyện về một họa sĩ nghèo không ai mua tranh, đến khi "chết" giả thì người ta mới thương tiếc, mua tranh trả giá rất cao. Đức Phật cũng vậy – Ngài hiện ra nhập Niết-bàn để chúng sinh giật mình, trân quý và tinh tấn.

"Người ta không biết quý giá cái hiện tại mà hay tiếc nối cái quá khứ. Đó là tâm lý bình thường của con người. Vì lý do đó mà Phật nếu cứ trụ ở đời lâu dài với chúng sinh, chúng sinh sẽ không quý Phật pháp."

2. Hiện tại là gì? Bài tập đầy thử thách

Trong buổi giảng, Thầy đặt câu hỏi: "Hiện tại là cái gì?" Có người trả lời "từng hơi thở", có người nói "đang ngồi nghe giảng", có người nói "đang nhìn thầy"… Mỗi câu trả lời phản ánh một mức độ an trú khác nhau. Qua đó, Thầy cho thấy hiện tại có thể rộng như mấy chục năm, vài tháng, hay hẹp lại đến vài giây. Rồi Thầy hỏi: "Cái giới hạn cuối cùng của giây phút hiện tại mình đang ngồi đây là cái gì?" Đó là bài tập về nhà mà Thầy gửi tới tất cả chúng ta. Để hiểu được, ta cần thực tập an trú vào từng khoảnh khắc, từng hơi thở ra vào.

"Bây giờ thầy đang nói hiện tại, tôi có nói gì? Định nói gì? Hiện tại là cái gì? Đó chuyện chết là chuyện tương lai. Thầy đang hỏi hiện tại ở đây nè. Ai đang tìm được, ai nắm bắt được cái giây phút hiện tại, cái khoảnh khắc của hiện tại là cái gì?"

3. Phật không hề chết – Sự bất tử của pháp thân

Đức Phật dạy rằng Ngài thường trụ nơi đây, nhưng chúng sinh do điên đảo nên không thấy. Thân tứ đại có hủy diệt, nhưng Phật tánh, pháp thân nơi mỗi chúng sinh luôn bất tử. Chúng ta cứ sinh tử luân hồi vì chỉ sống trên bề mặt của những con sóng, nên bị trôi lăn. Nếu an trú ở tâm thanh tịnh, ta sẽ thấy các hiện tượng chỉ là ảo ảnh.

"Ta thường ở nơi đây là phương tiện hiện Niết-bàn mà thật ra chẳng diệt độ, thường trụ đây nói pháp. Ta thường ở nơi đây dùng các sức thần thông khiến chúng sinh điên đảo dù gần mà chẳng thấy."

Tăng Triệu từng nói: "Nước sông chảy gấp mà chẳng trôi, bụi trần lăn xăn mà chẳng động, mây qua bầu trời mà chẳng dời." Đây là cõi tịnh độ của ngài – mọi loạn động chỉ là tướng bề ngoài, tự tánh vốn tĩnh lặng.

4. Nhìn mọi sự như Phật pháp

Thầy kể chuyện Đức Phật và A-nan thấy dưới đường có một hũ vàng, và Ngài nói đó là ổ đau khổ. Còn người nông dân đào lên, ôm vàng về, rồi dẫn đến tai họa: hàng xóm dòm ngó, kẻ trộm rình rập, nhà nước tịch thu, ông bị tù. Cùng một cái hũ vàng, người trí thấy là gốc khổ, người phàm thấy là hạnh phúc. Khi ta có tuệ giác, ta sẽ thấy mọi cảnh trên đời đều là Phật pháp, không có gì không phải là giáo lý.

"Tất cả pháp đều là Phật pháp, từ cái hạt bụi, từ áng mây, từ con kiến bò, từ chiếc lá rơi, không có một cái gì không phải là Phật pháp. Nhưng mà con không hiểu được điều đó, đã theo vô minh mà lưu chuyển trong luân hồi sinh tử."

5. Công đức vi diệu từ sự tin hiểu

Trong phẩm này, Đức Phật nói về công đức của những người nghe được phẩm "Như Lai thọ lượng". Vô số chúng sinh phát tâm vô thượng bồ đề, hoa trời tung khắp hư không cúng dường đại chúng. Công đức tu hành vi diệu có thể cảm ứng từ cái không thành có. Ngài Hư Vân là một tấm gương: khi làm lễ truyền giới, cả ngọn núi hiện sắc vàng, cây cối trổ hoa sen. Đó là sức mạnh của tâm thanh tịnh từ bi, không phải chuyện thần thoại.

Thầy nhắc: "Cái công đức của ngài khủng khiếp từ không mà thành có. Chúng ta đừng nghĩ hư không là hư không, không có gì, nhưng hư không sẽ có tất cả khi tâm chúng ta có đủ công đức."

Đó là lý do chúng ta phải tu tập, tích lũy công đức qua thực hành từ bi và trí tuệ.

"Ngài Hư Vân, ngài tu hành vô cùng chân chính, lòng ngài đối với đạo vô cùng thiết tha. Ngài dám đi là cả ngàn dặm đường. Cứ đi ba bước lạy một lạy, lạy Bồ Tát Văn Thù lên tới cái núi Ngũ Đài Sơn."

Kết: Hãy bắt đầu từ hơi thở

Bài học lớn nhất mà Đức Phật dạy qua phẩm này là: đừng xem thường hiện tại, đừng phí phạm những giây phút đang có. Đức Phật không xa rời chúng ta; chỉ vì tâm ta còn loạn động nên không thấy. Hãy quay về với hơi thở, an trú ngay bây giờ, để thấy rằng mỗi khoảnh khắc đều là vô giá, đều là cơ hội để tô điểm phẩm chất an lạc và giải thoát.

Hãy bắt đầu thực tập: ngồi thật yên, chú ý vào sự ra vào của hơi thở. Đừng nghĩ về quá khứ, đừng lo tương lai. Chỉ có hiện tại, nơi Phật đang ở đó.