Tu không chấp pháp môn: Đừng để cánh cửa che khuất Phật

Bạn bước vào chùa, gặp một Phật tử khác. Câu đầu tiên họ hỏi bạn: “Anh tu theo tông nào? Tôi tu thiền, còn anh?”. Bạn trả lời: “Tôi niệm Phật”. Thế là một khoảng cách vô hình xuất hiện. Ông Thích Chân Quang đã nhận ra điều ấy trong một lần giảng: bề ngoài ta tưởng mình đang thực hành giáo pháp, nhưng bên trong lại vô tình dựng lên những bức tường vô hình chia rẽ Phật giáo thành nhiều mảnh nhỏ. Vậy làm sao để tu mà không chấp pháp môn? Hãy cùng lắng nghe sự chỉ dạy của Thượng tọa khi Ngài thuyết giảng đề tài này tại Pháp Huệ Tịnh Thất.

Vì sao có nhiều tông phái?

Vào thời Đức Phật, giáo pháp là một khối thống nhất, không chia tông phái. Nhưng sau khi Phật nhập diệt, theo Thượng tọa, vì có nhiều vị thầy lỗi lạc thu hút đệ tử đông đảo, hoặc đưa ra những phương pháp riêng, nên các dòng phái lần lượt ra đời. Có tông chỉ khác nhau về đường lối tu tập, có tông chỉ khác nhau về truyền thừa thầy trò. Thượng tọa dẫn chứng:

“Từ thời Đức Phật không có tông phái. Ta chỉ có một đạo Phật chung, một Đức Phật chung. Rồi sau này khi Đức Phật nhập diệt bắt đầu mới thành lập tông phái.”

Thế nhưng, sự đa dạng ấy vô tình khiến cho lòng người cứ bám vào cái vỏ bề ngoài mà quên mất cốt lõi. Càng về sau, càng nhiều tông phái thì sự chia rẽ càng sâu.

Cánh cửa nào cũng dẫn vào Phật

Thượng tọa dùng một hình ảnh rất đời: mỗi tông phái là một cánh cửa. Người tu cứ vào một cửa rồi đứng lại đó, nhìn người khác qua cửa khác mà chê bai. Nhưng nếu bước vào sâu bên trong, ta sẽ thấy một đại sảnh rộng lớn, nơi tất cả đều ngồi chung quanh Đức Phật. Thượng tọa nhấn mạnh:

“Mỗi tông phái đều là một cửa. Ai đi vào cửa nào cũng tốt. Chỉ có người mà không chịu vào cửa đứng ngoài đó thì lần lần mới trở thành những con người phàm phu rồi trôi lăn đọa lạc.”

Giống như người đi vào chùa, ta quy y Tam Bảo, niệm Phật, tụng kinh, ngồi thiền… Tất cả đều là phương tiện. Nhưng phương tiện không phải là đích điểm. Đừng biến cánh cửa thành bức tường che khuất ánh sáng.

Người thầy là người đưa đò

Trong hành trình tu tập, người thầy đóng vai trò người lái đò. Nhưng nếu người thầy dừng lại ở giữa dòng mà không đưa đệ tử sang bờ kia, thì đó là một sự ăn gian. Thượng tọa ví von:

“Ông thầy đó không chịu đưa ta về với Phật. Ổng dắt ta lên đò rồi ổng chèo, ổng chống, lát ổ ra biển, ổng dừng lại, ổng không đi nữa. Ổng nói gặp ổng đủ rồi. Thì như vậy ông thầy đó làm sao? Ăn gian.”

Vậy nên, người tu chân chính phải luôn nhớ rằng mục tiêu cuối cùng là Đức Phật, là giác ngộ. Thầy có thể dẫn dắt ta bước đầu, nhưng chính ta phải đi tiếp, buông bỏ mọi chấp trước, kể cả chấp tông phái của chính mình.

Từ bi và vô ngã: hai trụ cột của đạo Phật chung

Nếu đã bỏ qua ranh giới tông phái, ta sẽ thấy điều gì là nền tảng chung? Thượng tọa trả lời rằng đó là từ bi và vô ngã. Khi từ bi, ta gặp người nào cũng chỉ muốn yêu thương; khi vô ngã, ta không còn thấy “tông ta” hay “phái ta”. Thượng tọa giảng:

“Cho nên bây giờ dù là người mặc áo này, người mặc áo kia, người đến từ tông này, người đến từ tông kia nhưng mà gặp nhau chỉ có một cái điều phải làm là yêu thương nhau mà thôi.”

Đó là đạo Phật chung. Không cần tranh luận ai đúng ai sai, chỉ cần soi chiếu vào lòng mình xem có thực sự từ bi và thấy rõ vô ngã hay chưa.

Bỏ ngã để gặp Phật

Vô ngã là đỉnh cao của đạo Phật. Đức Phật khi còn là sa môn đã từng chứng rất cao, có thần thông, nhưng ngài vẫn rời bỏ hai vị thầy vì họ không trả lời được câu hỏi: “Chứng định này còn bản ngã hay không còn bản ngã?”. Sau đó, dưới cội Bồ đề, ngài tìm ra câu trả lời:

“Đó là tuyệt đối vô ngã. Và đó là niết bàn, đó là giác ngộ, đó là giải thoát.”

Khi quên đi cái “tôi”, ta không mất mát gì, ngược lại, một chân lý vĩ đại hiện ra: một đạo Phật chung cho toàn vũ trụ. Tu tập không phải để xây dựng bản ngã lớn hơn, mà để nhận ra bản ngã ấy chỉ là ảo giác. Từ bỏ chấp pháp môn cũng là một cách buông bỏ bản ngã.

Hãy bước vào bên trong

Bạn đang đứng ở cửa nào? Dù là Tịnh Độ, Thiền tông, Pháp Hoa hay bất kỳ pháp môn nào, đều là phương tiện chứ không phải mục đích. Hãy lên thuyền, nhưng nhớ đừng để người lái đò dừng lại ở giữa dòng. Hãy quên đi con đường mình đã đi, để cùng mọi người quay về một Đức Phật chung, một đại sảnh rộng lớn nơi sự thương yêu và hiểu biết trọn vẹn. Khi không còn cánh cửa, Phật ở ngay trước mặt.