Thời gian vô hình: Đố ai rờ được thời gian?

Bạn đã bao giờ cố gắng "rờ" thời gian chưa? Với không gian, ta có thể đo, thấy, chạm. Nhưng thời gian thì vô hình, vô ảnh. Vậy mà nó chi phối mọi ngõ ngách cuộc đời. Trong bài pháp "Thời gian vô hình", Thầy Thích Chân Quang đã mượn chính những ngày Tết để đưa ta vào dòng chảy của thời gian – thứ vô hình mà ai cũng bị cuốn trôi.

Ăn Tết: Hưởng niềm vui bằng đạo lý

Người Việt Nam ta có một cái từ rất lạ là "ăn Tết". Ăn không phải là nhai nuốt, mà là hưởng vui. Nhưng niềm vui Tết có phải tự nhiên mà có? Không, nó do tâm con người tạo nên. Những người có đạo, họ hưởng Tết bằng cách dành thời gian đến chùa, nghe pháp, thắp hương, cầu nguyện. Thầy Chân Quang tán thán: "Rất là tán thán quý Phật tử những ngày Tết như thế này mà đến chùa để tìm niềm vui, niềm vui cao thượng trong đạo lý."

Đi chùa không chỉ là nghi thức. Đó là cách chúng ta "ăn Tết" bằng những giá trị thanh cao, thay vì sa đà vào trò giải trí tội lỗi. Khi ấy, con người bước lên một cấp độ khác, không còn tầm thường nữa.

Thời gian vô hình: Thấy được nhờ sự thay đổi

Thầy đặt vấn đề: "Đố ai rờ được thời gian, ai nghe được thời gian, ai thấy được thời gian?" Không gian thì cụ thể, rờ mỏ được. Còn thời gian tuyệt đối vô hình. Vậy mà ta cứ nói "đi hai tiếng", "ngồi thiền ba ngày", "quy y hai năm". Điều gì làm ta nhận ra thời gian? Nhờ sự thay đổi của sự vật. Lá xanh chuyển vàng, em bé lớn lên, trăng mọc lên đỉnh trời – tất cả là bằng chứng của thời gian.

"Vì có sự thay đổi nên ta có ý niệm của thời gian. Còn nếu trên đời này không có gì thay đổi nữa thì thời gian vô nghĩa."

Thế nên, thời gian trở thành thước đo của vô thường. Mọi cái có sinh đều có diệt, mọi niềm vui rồi sẽ phai, mọi nỗi buồn rồi sẽ nhạt. Thầy kể chuyện về một vị khách đa tài tìm về quê, ghé lại nhà ta, mang đến niềm vui cho cả nhà. Nhưng được nửa tháng thì phải lên đường, vì không có niềm vui nào kéo dài mãi. Lại có anh chiến binh thắng trận trở về, tưởng rằng tình yêu chờ đợi, nhưng người yêu đã lấy chồng. Anh buồn, nhưng buồn được hai tháng là hết. Vì thời gian có công năng xóa rửa tất cả.

Dòng sông thời gian cuốn trôi, chỉ có người trí mới đứng trên bờ

Thầy ví thời gian như dòng sông một chiều, không bao giờ chảy ngược. Những phim khoa học giả tưởng nói đi ngược thời gian đều sai lầm, vì họ không hiểu thời gian chỉ đi một chiều. Dòng sông ấy cuốn trôi mọi thứ, đưa ta va vào đá, vướng vào cây, khi vui khi khóc. Nhưng một vị thánh, nhờ tu hành, đã bước lên bờ. Họ nhìn dòng chảy như mây trôi, nước chảy, và tâm thanh thản.

"Một bậc thánh nhìn mọi chuyện, mọi dòng đời như mây trôi, nước chảy và mình là kẻ lữ khách đứng bên cạnh cái dòng sông thời gian đó. Còn ta là những người chìm trong cái dòng sông thời gian đó, bị dòng sông nó cuốn phăng đi luôn."

Điều này nhắc ta: Ai cũng hiểu đời vô thường, nhưng ta vẫn bị dính vào buồn thương giận ghét. Chỉ khi nào tâm tách ra khỏi dòng chảy, ta mới thấy bình an.

Thời gian là vàng bạc, phí thời gian là phí nhân quả

Làm bất cứ việc gì, ta cũng phải tốn công sức, tiền bạc, trí óc – và luôn luôn phải tốn thời gian. Vì vậy, thời gian được xem như một loại tài sản. Ông bà ta nói "thời gian là vàng bạc". Nhưng Thầy khẳng định: "Ai phí thời gian cũng giống như phí tiền bạc, nhưng nhân quả còn khủng khiếp hơn nhiều."

Thầy dẫn chứng: Có người cha già nhờ con quay về sửa mái nhà dột. Nhưng con mải chơi cùng bạn, uống cà phê, đi đám dỗ, đến chiều tối mới về. Cha bảo: "Thôi con ơi, tối quá, con leo nóc nhà lỡ té gãy tay gãy chân." Câu chuyện dở dang ấy khiến ta giật mình: sự trì hoãn vì phí thời gian có thể đưa đến hậu quả trực tiếp cho người thân yêu của mình.

Hãy dừng lại và bước lên bờ

Mùa Tết đang đến, ta có thể chọn cách hưởng Tết bằng đạo lý, dành thời gian cho chùa, cho việc thiện. Nhưng có thể hơn thế: Hãy bắt đầu sống tỉnh thức trong từng khoảnh khắc. Khi ta còn bị cuốn trôi, ta vẫn chịu khổ. Khi ta biết đứng lại, quan sát dòng chảy, ta sẽ tìm được sự bình an thật sự.

"Thời gian là một dòng chảy một chiều, không có chảy ngược lại. Nó cuốn tất cả, trôi tất cả, làm mất tất cả, xóa nhòa tất cả."

Vậy nên, hãy biết quý thời gian. Hãy dùng thời gian để tu tập, để yêu thương, để tạo nhân lành. Để khi dòng sông thời gian chảy qua, ta không còn là người trôi dạt, mà là người đã bước lên bờ giác ngộ.