Ta Sống Vì Ai? - Bài Học Vu Lan Về Lẽ Sống

Một người con gái nọ gửi tin nhắn cho người yêu cũ: “Anh có khỏe không?”. Chàng trai mừng rỡ đáp: “Anh khỏe, anh nhớ em lắm!”. Cô gái liền trả lời: “Ủa, anh còn sống hả? Em cứ nghĩ anh chết rồi. Hồi yêu nhau, anh nói nếu không có em thì anh chết liền. Chia tay đã hai tháng, thì ra anh vẫn sống!”.

Câu chuyện vui nhưng lại là một câu hỏi vô cùng nghiêm túc: Ta sống vì ai? Có bao giờ giữa bộn bề cuộc sống, bạn dừng lại và tự hỏi điều đó chưa? Hôm nay, trong khung cảnh trang nghiêm của lễ Vu Lan, chúng ta cùng nhau đối diện với câu hỏi đầy thâm thúy này.

Người lớn nhưng có khi nào biết mình sống vì ai?

Khi còn nhỏ, ta sống một cách tự nhiên như đứa trẻ “mẹ cho ăn cơm thì ăn, đến giờ đi học thì đi”. Nhưng khi lớn lên, trái tim bắt đầu vướng bận tình yêu, cuộc đời bắt đầu có những trăn trở, ta mới đặt câu hỏi: “Có phải cuộc đời này ta đang sống vì ai đó không?”.

Thế nhưng, khi được hỏi, nhiều người lại “ngớ ngớ ra không biết”. Sống mà chẳng biết sống vì ai, đó là sống theo bản năng, sống theo dòng đời đưa đẩy. Thầy Thích Chân Quang chỉ rõ:

“Còn nếu mà ta bất ngờ được câu hỏi vì đâu anh sống hay vì sao anh sống, vì ai anh sống, ta ngớ ra không nghĩ ra. Không nghĩ ra tức là ta đang sống theo bản năng, cuộc sống nó cứ đẩy ta đi và ta cứ đi theo cái dòng sống đó mà chẳng biết vì đâu. Thì cuộc sống như vậy được gọi là cuộc sống bản năng, cuộc sống tầm thường.”

Mỗi người một lẽ sống

Vậy ta sống vì ai? Thầy dẫn ra những câu trả lời rất đời, rất quen thuộc. Người cha, người mẹ trả lời: “Tôi sống vì con”. Người thầy giáo sống vì học trò. Người chiến sĩ sống vì Tổ quốc. Người nhạc sĩ sống vì nghệ thuật, vì những người yêu của họ. Người tu sĩ sống vì Phật pháp, vì chúng sinh.

“Người mà có lý tưởng tu hành, cả cuộc sống này chỉ dành hết cho Phật pháp cho chúng sinh, thì ta gọi họ là người chân tu.”

Thầy kể chuyện một người thuộc hạ trung thành tuyệt đối, có thể lấy thân mình che đạn cho chủ nhân. Đó là do nợ duyên từ đời trước, do lời thề “đem thân này để đền đáp cho ngài”, lời thề xúc động ấy đi theo qua nhiều kiếp. Điều đó cho thấy, lẽ sống của mỗi người có thể do duyên nghiệp, do thiên chức, do tình cảm, do lý tưởng tạo nên.

Khi mất đi lẽ sống

Nếu lẽ sống bị đổ vỡ, con người có thể tuyệt vọng đến mức muốn tự tử. Vì lẽ gì người ta đau khổ đến vậy? Thầy đưa ra ví dụ thật cụ thể: Một cô gái thất tình leo lên cầu định nhảy xuống. Một người đàn ông thua cá độ phá sản cũng muốn kết thúc cuộc đời.

Làm sao để cứu họ? Chỉ cần cho họ một niềm hy vọng mới, một tình yêu thương mới, một lẽ sống mới. Với thầy giáo, lẽ sống là học trò. Với chiến sĩ, lẽ sống là Tổ quốc. Còn với người thua độ, thầy khuyên:

“Anh hãy ráng sống để cá độ lần nữa. Nhưng mà lần này đừng cá độ vào trái bóng nha mà hãy cá độ vào nhân quả. Mà trái bóng đó là lương tâm của anh, là cuộc đời của anh. Hãy đá trái bóng đó.”

Đó là trái bóng tội phước, trái bóng mà cần được giữ gìn không cho lăn vào bóng tối, không cho lăn vào tội lỗi. Mỗi chúng ta là những cầu thủ đang giữ trái bóng lương tâm của chính mình.

Lẽ sống thật sự và cái “ta” âm thầm

Dù nói cha mẹ sống vì con, vợ chồng sống vì nhau, nhưng thật ra trong lẽ sống đó vẫn còn cái “ta” âm thầm. Cha mẹ sống vì con nhưng cũng mong con làm chỗ nương tựa tuổi già. Vợ chồng yêu nhau cũng vì người kia mang lại hạnh phúc cho mình. Người lính chiến đấu vì Tổ quốc nhưng cái vinh quang chiến thắng vẫn là động lực thúc đẩy.

Đó không hẳn là ích kỷ, mà là bản chất của chúng sinh, là cái ngã vốn dĩ còn tiềm ẩn. Thế nhưng, so với những người sống vô ký, vô cảm, không biết mình sống vì điều gì, thì chúng ta vẫn là những người cao thượng hơn.

“Khi ta còn có câu trả lời để sống vì cái gì thì ta vẫn là một người cao thượng trên đời này. Chỉ trách là những người không có một lẽ sống để sống, còn ta có lẽ sống ta sống thì vẫn là cao thượng.”

Tìm về lẽ sống trong chính mình

Mỗi lẽ sống ta chọn đều tạo thành nhân quả cho đời sau. Sống vì con, vì chồng, vì vợ, vì Tổ quốc, vì nghệ thuật, vì Phật pháp… tất cả đều là những hạt giống gieo vào tương lai. Những lời thề, những ước nguyện xuất phát từ trái tim chân thành sẽ trở thành duyên nghiệp cho những kiếp sau.

Vậy, hôm nay, hãy tự hỏi lại chính mình: Ta sống vì ai? Nếu chưa có câu trả lời, hãy bắt đầu tìm kiếm. Nếu đã có, hãy sống trọn vẹn với lẽ sống đó. Đừng để cuộc đời trôi qua vô nghĩa, đừng để những ngày tháng trôi qua trong vô tình.

Trong mùa Vu Lan kính nhớ cha mẹ này, xin hãy khắc sâu trong tâm khảm: “Ta sống vì ai?” Đó là câu hỏi không chỉ cho hôm nay, mà cho cả quãng đời còn lại của ta.