Sống là để tu, tu là để sống: Ta sinh ra trên đời này để làm gì?

Bạn có bao giờ chợt ngỡ ngàng tự hỏi: “Vì sao tôi có mặt giữa cuộc đời này? Tôi sinh ra để làm gì?” Đó là câu hỏi mà Thầy Thích Chân Quang đặt ra trong bài pháp đầu năm với tựa đề Sống là để tu, tu là để sống. Câu trả lời có lẽ sẽ thay đổi cách nhìn của nhiều người về ý nghĩa của sự sống.

Hai phần trong con người: Thú tính và Thánh tính

Thầy mở đầu bằng một nhận định bất ngờ: con người không hẳn là “con người”, mà là sự trộn lẫn của hai phần: thú tính và thánh tính. Thú tính là phần bản năng, ích kỷ, giận dữ. Thánh tính là phần yêu thương, nhường nhịn, thứ tha.

“Trong con người ta nó có hai cái phần trộn lại với nhau. Một cái phần mà ta hay gọi là thú tính... Một phần là của thánh tín... Mỗi khi ta ích kỷ, ta hẹp hòi, ta ác độc thì đó là phần gì? Phần thú tín. Còn những khi ta yêu thương, ta nhường nhịn, ta thứ tha thì đó là phần gì? Phần thánh tín.”

Thú tính có sẵn trong ta như bản năng, không cần học. Còn thánh tính thì phải được học, được rèn luyện. Đây chính là một thiệt thòi của con người.

“Thú tính tự nhiên nó có ta gọi là bản năng... Còn thánh tín thì phải được học, phải được dạy, phải được rèn luyện.”

Đừng để ai gọi ta là “đồ súc sinh”

Khi thú tính lấn át, con người trở nên giống loài thú. Ngược lại, khi thánh tính vượt trội, ta có thể trở thành thánh. Thầy nhắc nhở rằng lời nguyền rủa hay khen ngợi của người khác cũng là một dấu hiệu cho biết con đường ta đang đi.

“Nếu mà cái thú tính nó mạnh quá thì người ta mắng người ta chửi mày là đồ ác quỷ, mày là đồ súc sinh... Còn mình sống làm sao mà người ta nói trời đó là ông thánh đấy. Đấy là đúng là mình sẽ chứng thánh thật.”

Vậy mục tiêu của đời ta là gì? Không phải để ăn, để chơi, để yêu như những con vật, mà là để diệt trừ thú tính, tăng trưởng thánh tính.

Sống để ăn, để chơi, để yêu? – Đó chưa phải là sống

Thầy đưa ra những mục đích sống phổ biến: sống để ăn, để chơi, để yêu. Nhưng tất cả đều khiến con người hạ xuống mức thú vật. Nghe có vẻ châm biếm, nhưng thực tế là như vậy.

“Sống để ăn nghe giống heo quá... Sống để chơi vui đùa nghe giống khỉ quá... Mình sống để yêu nghe giống dê quá.”

Thầy gợi ý: sống để phụng sự. Nhưng phụng sự ai? Phụng sự những người cũng đang sống để ăn, chơi, yêu thì ta cũng vô nghĩa. Chỉ khi phụng sự những người tu hành, tăng trưởng thánh tính, thì sự phụng sự mới có ý nghĩa.

“Còn nếu ta sống để phụng sự và những người mà ta phụng sự đó họ tu hành để họ tăng thịnh cái thánh tính họ lên thì đó cái phụng sự ta hết sức là có ý nghĩa trân trọng đáng giá.”

Tu là để sống: Yêu thương, Tử tế, Chia sẻ

Vậy tu để làm gì? Tu để sống. Sống cho đẹp, sống có ý nghĩa. Thầy tóm gọn trong ba điều: yêu thương, tử tế, chia sẻ.

“Sống cho đẹp gồm ba điều. Một là yêu thương, hai là tử tế, ba là chia sẻ.”

Yêu thương là gốc ở trong tâm. Tử tế là hành động cụ thể giúp đỡ. Chia sẻ là truyền trao đạo lý, nhưng chỉ khi đã sống yêu thương và tử tế thì lời chia sẻ mới có sức nặng.

“Người ta chỉ chịu nghe mình nói cái lời đạo lý cao đẹp khi người ta nhìn thấy cuộc sống mình cao đẹp.”

Bắt đầu từ một nụ hoa từ bi nơi cổng chùa

Yêu thương không phải là điều dễ dàng. Thầy chỉ ra cách thực tập: đứng giữa đám đông, nhìn mọi người và khởi lên tâm nguyện yêu thương.

“Nguyện lòng yêu thương mọi người. Nguyện lòng yêu thương mọi người. Nhắc đi nhắc lại, nói đi nói lại trong lòng mình như vậy là tự ám thị mình, tự ra lệnh cho chính mình, tự bắt buộc mình để yêu thương được mọi người.”

Cứ như vậy, rồi một ngày, cảm xúc yêu thương sẽ tự nở hoa trong tâm. Đó là nụ hoa từ bi đầu tiên, khởi đầu cho hành trình thánh hóa chính mình.

“Bỗng một ngày đẹp trời nào đó... ta nhìn mọi người ta thấy cảm xúc yêu thương dâng trào đó. Lúc đó là lòng từ trong ta vừa mới nở cái nụ hoa đầu tiên.”

Kết: Hãy bắt đầu từ hôm nay

Sống là để tu, tu là để sống. Tu không phải là trốn đời, mà là để trở về sống với đời một cách đẹp đẽ, tử tế. Mỗi người chúng ta đều có thể bắt đầu ngay hôm nay – với một nụ cười, một lời nói dịu dàng, một hành động nhỏ giúp đỡ. Đó chính là con đường đưa ta đến an vui thật sự, không chỉ trong những ngày đầu năm mà trong muôn đời kiếp. Hãy cùng nhau bước trên con đường tu tập, cùng nhau diệt trừ thú tính, vun bồi thánh tính, để mỗi ngày sống là một ngày đáng sống.