Phước Hữu Lậu: Đốt Phước Vào Những Ước Mơ Tầm Thường, Hay Hướng Về Giác Ngộ?

Bạn có bao giờ tự hỏi: Vì sao có người giàu có bỗng chốc trở thành ăn xin? Vì sao có người có mọi thứ nhưng vẫn cảm thấy trống rỗng? Trong bài giảng về Kinh Pháp Cú, TT. Thích Chân Quang đã kể hai câu chuyện những tưởng đơn giản nhưng ẩn chứa bài học sâu sắc về cách chúng ta sử dụng phước báu của mình.

Câu chuyện hai vợ chồng Đại Phú: Hưởng phước quá sớm, kết cục ăn xin

Xưa kia, tại thành Benares có hai gia đình giàu có liên kết thông gia. Họ không lo con cái đói khổ, cũng không cần dạy con làm ăn hay tu dưỡng. Vì nghĩ rằng gia tài khổng lồ kia đủ cho con cháu sống đến vài đời. Nhưng thật bất ngờ, hai vợ chồng trẻ chỉ biết ăn chơi, đánh bài, hưởng thụ. Gần 20 năm sau, tài sản bay hết như gió, họ trở thành kẻ ăn xin. Đức Phật gặp họ và nói với ngài A Nan rằng đây chính là cặp vợ chồng giàu nhất thành Benares. Phước báu của họ vốn rất lớn, nếu biết tu tập có thể chứng quả A La Hán. Nhưng không biết tu tập, hưởng hết phước, giờ chỉ còn hai kẻ ăn xin tàn tạ.

“Lúc trẻ không phạm hạnh, không tìm kiếm tiền bạc, như cò già bên ao ủ rủ không bắt cá.”

Bài kệ của Đức Phật như tiếng chuông cảnh tỉnh: phước báu không phải để hưởng thụ vô tội vạ. Nếu không biết vun bồi, nó sẽ cạn đi và kéo theo nhiều khổ đau.

Phước hữu lậu: Món quà nguy hiểm làm tăng bản ngã

Thầy Thích Chân Quang giải thích: Phước hữu lậu là những phước báo thế gian như sắc đẹp, sức khỏe, tiền bạc, danh vọng. Nó hữu hạn, sẽ hết khi ta hưởng. Nhưng điều nguy hiểm nhất là nó làm tăng bản ngã của ta.

“Cái nguy hiểm của phước hữu lậu là làm bản ngã ta tăng lên. Mà khi bản ngã ta tăng lên thì tham sân si tăng lên, ích kỷ tăng lên, ta làm nhiều chuyện sai lầm, tạo nhiều cái ác nghiệp thì lúc đó cái phước hết rất nhanh.”

Ví dụ, khi ta nghèo, người ta mắng ta một câu, ta chỉ giận nhẹ. Nhưng khi ta giàu sang quyền thế, người ta mắng ta, ta có thể sai người cắt lưỡi họ. Phước hữu lậu khiến ta kiêu ngạo, hung dữ và tạo nghiệp ác. Quả báo đau khổ đang chờ đợi phía trước.

Phước vô lậu: Hướng về giác ngộ, phước vô hạn

Ngược lại, phước vô lậu là phước vô hạn. Khi ta hướng mọi công đức về sự tu tập, về việc chứng ngộ, phước ấy không bao giờ cạn. Thầy dạy: “Nếu ta có phước nhiều mà hay ước mơ chuyện thế gian, nó chạy ra chuyện thế gian liền. Vài người có phước, mua vé số trúng liền, nhưng như vậy là phí phước.”

Người có hạt giống giác ngộ từ kiếp trước thường không còn ham mê chuyện thế gian. Họ thấy hôn nhân tầm thường, tiền bạc như bao giấy, quyền lực không hấp dẫn. Thay vào đó, họ bị thúc đẩy đi tìm sự vô ngã, giác ngộ. Và dấu hiệu của tu tập đúng là biết lỗi mình.

“Còn cái người tỉ vào chùa tu tập thời gian vài tháng hay vài năm rồi bỗng nhiên họ nói nhiều, họ khoe khoan hay chê bai người khác và thấy mình giỏi, ta biết người này tu sai đường.”

Tu không phải để trở nên giỏi hơn người, mà để thấy rõ lỗi lầm của mình và trở nên khiêm tốn, hiền lành.

Câu chuyện Vương tử Bồ Đề: Phước có thể bị cạn vì nghiệp sát sinh

Một câu chuyện cảm động khác: Vương tử Bồ Đề mời Đức Phật về cung điện mới. Ông cho trải vải từ cổng vào tận nơi Phật ngồi, mong Phật bước lên để có con nối dõi. Nhưng Đức Phật không bước lên vải. Ngài A Nan giải thích rằng Thế Tôn nghĩ đến những người nghèo khổ không có áo mặc, vải nên được dùng để giúp họ. Vương tử bừng tỉnh, cuốn vải lại, Phật đi vào. Khi vương tử hỏi về việc con cái, Đức Phật tiết lộ rằng một kiếp xưa hai vợ chồng bị đắm thuyền trên hoang đảo, đã ăn trứng và chim non để sống sót. Chính vì nghiệp sát sinh đó, nay họ không có con.

“Nếu biết yêu tự ngã, phải khéo bảo vệ mình. Người trí trong ba canh phải luôn luôn tỉnh thức.”

Nghiệp lực luôn chờ chực quanh ta. Một sơ sẩy nhỏ cũng tạo ra lỗi lầm. Người trí phải tỉnh thức mọi lúc để không phạm sai lầm, đồng thời khéo bảo vệ thân tâm của mình.

Đừng phung phí phước, hãy dồn cho việc tu tập

Qua hai câu chuyện, chúng ta thấy rõ: phước báu có thể hữu lậu hay vô lậu tùy tâm ta hướng về. Thầy Chân Quang khuyên: Nếu ít phước, hãy ráng làm phước để hướng về tu tập. Nếu nhiều phước, hãy dùng tiền của làm việc chính đáng, làm từ thiện để tăng thêm phước, rồi dồn hết vào nỗ lực tu tập giác ngộ.

“Đừng để cái tiền đó cất cũng là một cái lỗi lầm. Cũng đừng lấy tiền đó mà hưởng thụ thì tội càng nhiều hơn.”

Hãy giữ chánh niệm trong đời sống. Khi ngồi nghe pháp, ngồi thiền, lúc nào cũng biết rõ toàn thân mình, quán thân vô thường. Đó là những bước thực hành giúp ta không bị cuốn theo những ham muốn tầm thường.

Cuộc đời vốn ngắn ngủi. Đừng để phước báu tan biến theo những ước mơ thế gian. Hãy quay về con đường giác ngộ, sống tỉnh thức, khiêm tốn và biết đủ. Đó mới chính là hạnh phúc vô tận mà Đức Phật muốn dành cho chúng ta. Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.