Người Với Người: Khác Nhau Để Thương Nhau

Có bao giờ bạn tự hỏi: vì sao con người cần nhau mà lại sợ nhau? Càng ở xa thì càng nhớ thương, nhưng khi ở sát vách lại dựng tường cao. Hôm nay, trong bài pháp "Người Với Người" tại chùa Long Thành, Thượng tọa Thích Chân Quang đã giúp chúng ta soi chiếu vào mối quan hệ muôn đời này qua cái nhìn của người con Phật. Đó không chỉ là lý thuyết, mà là những bài học sống động để mỗi chúng ta có thể thấy mình trong đó và tập thực tập mỗi ngày.

Con người sinh ra là để sống cùng nhau

Trong bài giảng, Thượng tọa mở đầu bằng một nhận xét rất đơn giản nhưng thấm thía: tất cả chúng sinh, không riêng con người, đều phải sống hợp quần nương tựa nhau. Một con kiến lạc đàn sẽ chết trong vài ngày, một con chó không bầy không bạn cũng khó mà tồn tại. Và con người cũng vậy, nếu không có ai bên cạnh nương tựa, ta sẽ chết, cả về thể chất lẫn tinh thần.

"khi con người mà hợp quần sống với nhau thì người ta mới duy trì được cuộc sống, xây dựng được cuộc sống, phát triển được cuộc sống. Tại vì người ta hỗ trợ nhau trong cái sự phân công."

Thượng tọa đưa ra ví dụ về gia đình: người chồng đi săn bắn, người vợ nấu nướng, con cái phụ giúp. Nhờ sự phân công mà mọi người cùng sống khỏe. Xã hội càng phát triển, sự phân công càng tinh tế: từ bác sĩ tổng quát đến các chuyên khoa, từ thầy trụ trì đến các thầy tri khách, tri sự... Chính sự hỗ trợ lẫn nhau này làm nên sức mạnh của cộng đồng và đạo Phật.

Khác nhau để thương nhau, không phải để ghét nhau

Nhưng khi mỗi người mỗi việc, chúng ta trở nên khác biệt. Thượng tọa nhấn mạnh: khác nhau là để hỗ trợ, chứ không phải để phân biệt hay thù ghét. Người tu thiền, người niệm Phật, người tu mật, người lo từ thiện - tất cả đều là đạo Phật, đều là anh em. Khi ta gặp một người khác mình, hãy nhớ rằng sự khác biệt làm nên sự phong phú của cuộc sống.

"Chính cái chỗ mà ta có đạo đức, ta có đạo lý. Bởi vì loài người phức tạp, đa dạng, muôn mặt, nhiều việc và mỗi người được phân công một việc khác nhau. Nhưng trong cái khác nhau vô vàng sai biệt đó, chúng ta thương nhau, nương tựa nhau, hỗ trợ nhau chứ không phải khác nhau để rồi chúng ta ghét nhau, chúng ta xa nhau."

Thượng tọa kể về việc gặp người truyền đạo của các tôn giáo bạn. Thay vì xua đuổi, chúng ta hãy mời họ uống ly nước, lắng nghe họ nói và giới thiệu đạo Phật cho họ. Vì "khác nhau để thương nhau", và càng hiểu nhau, ta càng thêm yêu thương. Trong Tịnh Độ và Thiền cũng vậy, khác nhau nhưng có thể hỗ trợ để cùng tiến bộ.

Cần nhau mà sợ nhau: hội chứng "xa mà gần, gần mà xa"

Thượng tọa chỉ ra một hiện tượng lạ: người ở xa thì thương, ở gần thì xa cách. Ở quê xưa, nhà thưa thớt nhưng hàng xóm qua lại thoải mái, không cần mời. Bây giờ, nhà sát vách nhưng ai nấy đóng cửa, dựng tường rào. Cái gì đã xảy ra?

"Con người có một cái gì đó là vừa cần nhau mà vừa sợ nhau. Vì cần nhau cho nên ở xa không được. Ở xa là phải tìm nhau. Nhìn không thấy mặt nhau là thương, là nhớ ... Nhưng mà khi ở gần nhau, mở cửa thấy nhau, nghe tiếng bên vách tường là nghe tiếng nhau thì phải dùng cửa dùng nẻo đóng chặt lại vì sợ nhau."

Điều đó cho thấy trong tâm mỗi người luôn có sự mâu thuẫn: cần gần gũi nhưng lại sợ bị tổn thương. Chúng ta sợ sự phiền phức, sợ bị lợi dụng, sợ mất mát. Nhưng Thượng tọa cắt nghĩa căn nguyên sâu xa của nỗi sợ này.

Tham sân si – bức tường ngăn cách con người

Nếu người hàng xóm của ta không có tham, không sân, không si, ta sẽ không ngần ngại mở cửa mời họ vào nhà. Nhưng vì lòng người còn vọng động, còn tham lam, giận hờn, nghi ngờ nên ta phải phòng vệ. Thượng tọa nói thẳng: sợ là sợ tham sân si trong lòng người khác.

"Bởi vì trong lòng của mỗi con người đều có tham sân si, sợ là sợ cái đó. Đó chứ nếu cái người hàng xóm của ta mà không tham sân si thì ta có sợ không? Không. Ta sẽ mở cửa mời người đó đi ra đi vào cái nhà mình tự do."

Từ đó, ta hiểu rằng để có thể sống gần nhau mà không phải dựng tường, chúng ta phải học cách hóa giải tham sân si. Và điều đó bắt đầu từ chính mình. Khi ta bớt tham, bớt giận, bớt si, ta sẽ tạo ra một năng lượng an lành, khiến người khác cảm thấy an toàn khi ở gần.

Tu tập là hóa giải bức tường, mở rộng yêu thương

Thượng tọa khuyên chúng ta đừng chỉ tu cho riêng mình, mà hãy tu để góp phần làm cho xã hội an vui. Một người tu tập đúng sẽ biết sống một mình thanh thản, nhưng cũng sẵn sàng mở cửa trái tim khi cần. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ: mở cửa nhà, mời hàng xóm một ly nước, lắng nghe người khác mà không cảm thấy bị đe dọa, mỉm cười với người khác tôn giáo.

Khi ta thấy người khác khác mình, hãy nghĩ: "Khác nhau để thương nhau". Khi ta thấy mình sợ người khác, hãy quán chiếu: sợ vì tham sân si còn trong tâm. Và khi ta thấy mình cần người khác, hãy nhớ: con người sinh ra là để nương tựa nhau. Đó là con đường để cuộc sống trở nên ấm áp và ý nghĩa hơn.

"Khác nhau nhưng mà phải thương nhau và hỗ trợ nhau. Đó mới là con người và đó mới là đạo Phật."

Hãy bắt đầu ngay hôm nay: mở lòng mình, mở cửa nhà mình, và để tình người sưởi ấm. Như Thượng tọa đã dạy, sống với người, vui với người, có công đức với người – đó chính là tu, là đẹp, là hạnh phúc.