Nấu cơm thiền: Bí quyết đền ơn vĩ đại nhất

Có bao giờ bạn tự hỏi: Làm sao để đền ơn cha mẹ, thầy cô, đất nước một cách trọn vẹn nhất? Nhiều người nghĩ đền ơn là trả lại ơn nghĩa một cách sòng phẳng: cha mẹ nuôi mình thì mình nuôi lại, thầy dạy mình thì mình biếu quà. Nhưng Thầy Thích Chân Quang trong bài giảng "Nấu cơm Thiền" lại mở ra một chiều kích sâu xa hơn.

Ngài chỉ rõ: Đền ơn theo kiểu sòng phẳng chỉ là một sự trao đổi tầm thường, không đúng với ý Phật. Trong khi đó, cái đền ơn chân chính không phải là ngược trở lại một cách trực tiếp, mà là đi luôn, báo ơn đi luôn.

"Cái báo ơn chân chính nó không phải là cái báo ơn sòng phẳn ngược trở lại một cách trực tiếp mà là đi luôn, là báo ơn đi luôn."

Đền ơn theo Phật pháp: đi luôn, không dừng lại

Cha mẹ ta thương ta, nuôi ta nên người. Không phải chỉ cần dồn hết cuộc đời mình để nuôi lại cha mẹ là xong. Một phần nhỏ để nuôi lại ba mẹ, còn phần lớn là đem thân mà cha mẹ đã cho đi phụng sự cuộc đời. Khi ta xây dựng, đem yêu thương và đạo lý đến cho nhiều người, phước sẽ đi một vòng xa rồi quay về với cha mẹ. Phước đó nhân lên gấp bội, chứ không chỉ là trả ơn bằng một khoản tiền hay một món quà.

"Bố mẹ nuôi hai đứa con, hai đứa con nuôi lại bố mẹ hết chuyện. Bố mẹ ta không có phúc. Nhưng mà nếu bố mẹ nuôi hai đứa con, hai đứa con đi ra ngoài nó phụng sự tha nhân, xây dựng cuộc đời, đem tình yêu thương đến cho con người... thì cái phước nó đi một vòng xa nó mới trở lại với bố mẹ. Bố mẹ hưởng phước ngàn lần."

Ngồi thiền: con đường để trở thành thánh

Vậy làm sao để đền ơn như vậy? Thầy dạy rằng con đường duy nhất là chính mình tu tập – nâng con người mình từ phàm lên thánh. Mỗi chúng ta tự hào là giống loài thông minh nhất hành tinh, nhưng thông minh hơn khỉ là chuyện đương nhiên, chẳng có gì đáng tự hào. Đáng tự hào là khi ta thông minh hơn chính mình, và con đường đó chính là tu tập để trở thành thánh. Muốn thành thánh, bắt buộc phải đi qua cửa ải ngồi thiền.

"Con đường để thông minh hơn chính mình là gì? Chính là sự tu tập để trở thành thánh. Còn nếu ta không tu tập, loài người vĩnh viễn chỉ là loài người."

Nấu cơm thiền: Năm yếu tố làm nên nồi cơm chín

Thầy ví việc ngồi thiền như nấu cơm. Muốn nấu cơm ngon, phải có đủ năm yếu tố:

• Gạo – là phước. Không phước, ngồi thiền cả đời cũng chỉ như gạo rang.
• Củi lửa – là lòng nhiệt huyết, tinh tấn, sự quyết tâm không bao giờ nguội lạnh.
• Nước – là sự trầm tĩnh, không nôn nóng, không ham mau chứng.
• Nồi – là điều kiện thuận lợi: có chỗ ngồi yên tĩnh, cuộc sống không quá chật vật.
• Khéo léo – là phương pháp dụng công: tư thế đúng, biết quán thân, quán tâm, theo sự hướng dẫn của bậc thầy kinh nghiệm.

Ví dụ, nếu bạn đang đói mà ngồi thiền, trong đầu chỉ nghĩ đến miếng ăn thì làm sao định được? Cũng như nấu cơm phải có gạo thành thật, phải có lửa giữ nhiệt, có nước để không khê, không rang.

"Gạo là phước. Không có phước không tu thiền được."

Bốn "món bệnh" của nồi cơm thiền

Nhưng nấu cơm không phải dễ. Có bốn lỗi thường gặp khiến nồi cơm thất bại, cũng là bốn bệnh của người tu thiền:

• Nồi cơm cháy – tu sai, bị tẩu hỏa nhập ma, phát điên, hư não. Cần cẩn thận, không dằn, không ép.
• Nồi cơm sống – gian dở, lơ lửng mà tưởng mình chứng được, rồi khoe khoang, không tiến thêm.
• Nồi cơm khô – trở nên thờ ơ, vô trách nhiệm với cuộc đời, không còn từ bi, không còn quan tâm ai.
• Nồi cơm nhão – nhu nhược, ba phải, ai sao cũng được, không còn chánh kiến, không phân biệt tà chánh.

Đây là những trạng thái rất tế nhị mà người tu cần lưu ý để không lầm đường.

"Nồi cơm không có bị cháy, không bị sống, không bị khô, không bị nhão."

Làm phước và tu tập: hai bánh xe phải song song

Nếu chỉ ngồi thiền mà thiếu phước, sẽ không kết quả. Ngược lại, nếu chỉ tạo phước mà không ngồi thiền, phước báo hữu lậu sẽ đưa ta sinh vào nhà giàu sang, hưởng sung sướng, nhưng tâm dễ sinh bất thiện. Thầy lấy ví dụ về các hoàng tử chỉ biết hưởng phước từ nhỏ, dần dần thoái hóa. Vì vậy, từ hôm nay, ta phải vừa làm phước, vừa ngồi thiền, cả hai song song tiến tới.

"Giàu sang lâu quá, hưởng phước lâu quá, tự nhiên tâm phát sinh ra điều bất thiện."

Hãy bắt đầu từ hôm nay. Nấu một nồi cơm thiền ngon lành với đầy đủ phước, lửa, nước, nồi và khéo léo. Đặt nồi cơm thiền lên bếp lửa tinh tấn, tưới nước trầm tĩnh, để trí tuệ và từ bi ngày càng chín. Và hãy nhớ: đền ơn lớn nhất là tự mình tu tập để từ phàm nhân trở thành thánh, mang lại phước lành vô lượng cho cha mẹ, thầy cô và tất cả những người đã cưu mang mình.