Lên Và Xuống: Chìa Khóa Là Tâm Kiêu Mạn Hay Khiêm Hạ?

Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao cùng một cuộc đời, có người đi lên như diều gặp gió, kẻ khác lại tụt dốc không phanh? Cuộc đời được ví như câu tục ngữ "lên voi xuống chó": lúc vinh quang, lúc thê thảm. Có người học được bài học bình yên khi gặp quá nhiều sóng gió, nhưng sự bình yên đó có thực sự đúng nghĩa? Hôm nay, hãy cùng lắng nghe TT. Thích Chân Quang giảng về chủ đề "Lên Và Xuống" để tìm ra chìa khóa nằm ở đâu.

Cuộc Đời Lên Voi Xuống Chó – Nỗi Khổ Của Áp Lực Trách Nhiệm

Lên và xuống không chỉ là vị trí vật lý, mà còn là sự thành công và thất bại. Trong cuộc đời, ai cũng có lúc thăng lúc trầm. Nhưng có một cái khổ ẩn sau đó: áp lực tâm lý từ trách nhiệm. Khi gánh vác gia đình, ta cảm thấy nặng nề vì trách nhiệm. Thực ra lao động chân tay không đáng sợ bằng gánh nặng tâm lý.

“Cái lao động chân tay nói cực chứ không phải cực. Và chính cái áp lực tâm lý do trách nhiệm gia đình đó mới là cực.”

Trốn Trách Nhiệm Hay Hoàn Thành Trách Nhiệm?

Áp lực trách nhiệm khiến nhiều người muốn bỏ trốn. Có người chọn xuất gia để thoát khỏi vòng ràng buộc. Nhưng TT. Thích Chân Quang cảnh tỉnh: không phải ai ẩn tu cũng cao quý. Có hai loại xuất gia: một là trốn tránh, hai là đã hoàn thành trách nhiệm. Người thực sự cao quý là người sau khi hoàn thành trách nhiệm gia đình, dồn sức cho tâm linh. Và khi bước vào đạo, họ nhận một trách nhiệm mở: lo cho Phật pháp và chúng sinh. Trách nhiệm này tùy thuộc vào trí tuệ và đạo đức của mỗi người, không ai bắt buộc, nhưng cũng không ít người lợi dụng để trốn tránh.

“Cho nên ta đừng nghĩ người ẩn tu nào cũng là người tốt đâu. Không có đâu. Coi chừng ông đó ông trốn trách nhiệm á.”

Phước Là Căn Bản – Nhưng Phước Cũng Là Con Dao Hai Lưỡi

Trong tu tập, phước là nền tảng đầu tiên. Người không có phước thì không có ý chí, không có lý tưởng. Vì vậy, phải cố gắng tạo phước. Nhưng khi phước tích lũy, ta có thể trở nên kiêu mạn, tự mãn và rơi xuống. TT. Thích Chân Quang ví như một hạt xoài gieo xuống, một hạt mà lại ra nhiều trái, khiến ta ngợp.

“Làm ơn tạo phước cho nhiều dụng. Đó là căn bản đầu tiên. Tại con người không có phước thì không có gì hết. Ý chí không có, lý tưởng không có, cái suy nghĩ đúng cũng không có.”

Kiêu Mạn – Kẻ Đánh Cắp Phước Lành

Chìa khóa của việc đi lên hay đi xuống chính là tâm kiêu mạn hay khiêm hạ. Khi có phước, có thành công, tâm kiêu mạn dễ bùng phát. Ví như một người xây được lâu đài, dần sinh tự mãn, không còn kềm chế được. Có người giữ được cả đời, có người đến đời thứ hai, thứ ba mới rơi. Đó là quy luật tự nhiên.

“Cái chìa khóa của cái việc lên hay xuống là do cái gì? Tâm kiêu mạn hay khiêm hạ, gốc của mọi vấn đề nằm ở ngay chỗ đó.”

Kềm Giữ Tâm Kiêu Mạn – Nhờ Phật Và Thiền Định

Chúng ta chưa chứng đạt được cảnh giới để cắt đứt tâm kiêu mạn hoàn toàn, nhưng có thể kềm chế nó. Cách tốt nhất là thành tâm lễ Phật mỗi ngày, xin Phật gia hộ cho đủ sức kềm chế. Đồng thời, tu tập thiền định để xoáy vào trí tuệ vô ngã. Khi tu thiền, ta có thể vượt qua những cảm giác đau đớn để đạt niềm hạnh phúc sâu thẳm.

“Ta cố gắng kềm chế tâm kiêu mạng. Nhưng mà ta chưa chứng tới thì ta dùng cái gì? Kiềm chế. ... Ngày nào về còn sống trên cuộc đời này cứ thành tâm lễ Phật mỗi ngày. Và cái chìa khóa nằm đó xin Phật gia hộ cho con kềm chế được tâm kiêu mạng.”

Hãy Chọn Khiêm Hạ Để Mãi Mãi Đi Lên

Cuộc đời luôn có lên có xuống, nhưng nếu ta giữ được tâm khiêm hạ, phước càng ngày càng tăng. Đừng để kiêu mạn làm mất đi những điều tốt đẹp. Hãy học cách kềm chế, nhờ Phật gia hộ và kiên trì thiền tập. Sẽ đến lúc ba tiếng chuông xả thiền trở thành hạnh phúc thật sự, và ta không còn lo sợ rơi xuống. Hãy bắt đầu từ hôm nay, mỗi ngày một lễ Phật, mỗi ngày một niệm khiêm hạ.