Kinh Kim Cang và sự nhẫn nhục của Thánh: Đừng vội cho mình là 'đắc đạo'

Có bao giờ bạn tự hỏi: Khi nghe một bài pháp về sự 'không', bạn có nghĩ mình đã thấu hiểu tất cả? Nhưng liệu sự hiểu biết đó có thật sự biến bạn thành người 'đắc đạo' hay không? Trong kinh Kim Cang, ngài Tu Bồ Đề từng cảm thán: '500 năm sau nếu có chúng sinh nào nghe được kinh này rồi tin hiểu Thọ Trì mới thật là người hiếm có'. Vậy đâu là bí quyết để trở thành người 'hiếm có' mà kinh văn nhắc đến?

Tiếng than của ngài Tu Bồ Đề: Vì sao kinh điển có thể thất truyền?

Ngài Tu Bồ Đề nói rằng, trong thời Đức Phật, nghe được kinh Kim Cang là việc bình thường vì còn Phật thuyết giảng. Nhưng sau 500 năm, nếu vẫn còn có người nghe, tin hiểu và gìn giữ, đó mới là điều hy hữu. Ngài lo sợ rằng kinh sẽ dần bị thất truyền, bởi vì không ai chịu truyền, không ai hiểu, không ai xem trọng. Thế nhưng, vì sao có những điều quý giá bị giấu đi, lại có những điều quý giá được mọi người chia sẻ?

Kinh này không phải dễ hiểu như là lời than của ngài Tu Bồ Đề nhưng chỉ may mắn là nhờ những cái đoạn mà ca ngợi công đức của kinh nên nhiều người vì ham công đức mà giữ kinh được cho tới ngày hôm nay.

Chính vì tán thán công đức, mà kinh được lưu truyền. Nhưng hiểu được thâm nghĩa lại là chuyện khác. Nhiều người nghe kinh Kim Cang liền cho rằng kinh dạy 'không thế này, không thế kia' và nghĩ rằng không cần làm gì nữa. Đó là một tai hại lớn.

Điều kiện để 'nghe hiểu' và 'thoát bốn tướng'

Kinh nói: 'Người nào nghe được kinh này thì người đó đã thoát được bốn tướng: ngã tướng, nhân tướng, chúng sinh tướng, thọ giả tướng.' Nghe thì có vẻ 'thoát' dễ dàng, nhưng thực tế chúng ta vẫn còn đầy ngã tướng! Thầy Thích Chân Quang giảng rằng:

Ngã tướng không phải tướng, nhân tướng chúng sinh tướng thọ giả tướng không phải là tướng. Vì sao? Vì nếu ai lìa tất cả tướng ắc được gọi là Chư Phật.

Nhưng không dễ dàng như vậy. Muốn lìa được bốn tướng, cần có hai điều kiện:

• Thứ nhất: Có mục tiêu rõ ràng – thoát khỏi bốn tướng, hiểu rõ chúng là gì, và có lý tưởng hướng đến sự giải thoát.
• Thứ hai: Có định lực sâu xa – nhờ thiền định để đạt được sự tập trung và trí tuệ viên mãn.

Các vị đạo sĩ ngoại đạo có thần thông, có định lực, nhưng lại thiếu mục tiêu thoát bốn tướng, nên không được gọi là 'Chư Phật'. Còn chúng ta may mắn được nghe kinh Kim Cang, có mục tiêu nhưng lại thiếu định lực. Vậy nên, hãy siêng năng tu tập thiền định để viên mãn.

Nhẫn nhục ba la mật: Đừng dùng sức mạnh mà hãy dùng sự mềm mỏng

Tựa đề bài giảng hôm nay nói đến 'Sự nhẫn nhục của Thánh'. Trong sáu ba la mật (pháp tu của Bồ Tát), nhẫn nhục là một trong những hạnh quan trọng: cho phép chúng ta vượt qua khó khăn, giữ tâm bình thản và không bị khiêu khích. Nhưng nhẫn nhục không có nghĩa là nhịn nhục thụ động, mà là một sự mềm mỏng có trí tuệ, giống như câu tục ngữ 'lạc mềm buộc chặt'. Ông bà ta dạy rằng muốn trói một vật gì cho chặt, đừng dùng dây cứng, mà dùng dây mềm. Trong cuộc sống cũng vậy. Bạn muốn con cái nghe lời mình? Đừng quát tháo đánh đòn, hãy ân cần giải thích, đến với con bằng tình thương. Một người vợ muốn giữ chồng, đừng lấn áp, mà hãy nhỏ nhẹ, dịu dàng.

Ông Bà mình nói câu thế này lạc mềm buộc chặt.

Tương tự, câu 'đi vòng một khắc mà đi tắt một ngày' nhắc chúng ta rằng đừng lúc nào cũng lao thẳng vào mục tiêu. Có khi giúp người khác thành công, đỡ đần họ, mình lại là người được đắc đạt nhiều nhất. Đó là sự khôn ngoan của người tu tập.

Trung đạo: Thực hành hết lòng mà xem như không

Kinh Kim Cang luôn dạy về Trung đạo bằng cách nói đi rồi nói lại: 'Như Lai thuyết đệ nhất ba la mật cũng chẳng phải đệ nhất ba la mật, đó gọi là đệ nhất ba la mật.' Cái nghĩa là, chúng ta thực hành một pháp ba la mật rất chuyên cần, nhưng đồng thời giữ tâm không chấp thủ, không lưu luyến kết quả.

Tuy thực hành chuyên cần cái phép ba la mật đó mà vẫn xem như không.

Đây là cái khó của Bồ Tát. Ai xem bóng đá mà thắng thua đều bình thản? Người đó chính là người đã tu tập được tâm xả. Liệu bạn có thể sống trọn vẹn từng khoảnh khắc, cống hiến hết mình cho đời, mà vẫn xem như không? Đó là lời mời gọi sâu sắc của kinh Kim Cang.

Kết luận: Trở thành người hiếm có

Kinh Kim Cang không dành cho sự hiểu biết hời hợt. Không phải cứ nghe qua là thành Phật, nhưng nghe được kinh này, tin hiểu và thực hành, chính là cơ duyên hy hữu. Hãy nỗ lực tu tập, vun bồi nhẫn nhục, nuôi dưỡng tâm từ bi, và thực hành ba la mật với tinh thần 'thực hành mà xem như không'. Chỉ khi đó, bạn mới xứng đáng là người hiếm có trong đời!