Không gian và thời gian: Sự vô hạn chỉ có thể được chạm tới bằng giác ngộ

Bạn đã bao giờ gặp một người cùng năm sinh, cùng trường học nhưng không hề quen biết? Hoặc cùng học một trường nhưng khác khóa nên không bao giờ gặp nhau? Điều gì đã tạo nên duyên gặp gỡ? Câu trả lời nằm ở hai khái niệm tưởng chừng quen thuộc: không gian và thời gian. Lắng nghe bài giảng của TT. Thích Chân Quang, chúng ta sẽ thấy được chiều sâu và sự kỳ diệu của chúng.

Không gian và thời gian: Vô hình nhưng có thật

Không gian thì ta có thể đo, xác định địa điểm. Nhưng thời gian thì không ai biết, không ai chạm được. Thầy Chân Quang mở đầu bài giảng bằng một nhận định khiến ta phải suy nghĩ:

Không gian ta xác định được, thời gian không ai biết. Không gian ta đo được, thời gian không đo được. Đồng hồ nó đo chính nó chứ đồng hồ không hề đo thời gian được.

Chúng ta chỉ biết thời gian qua sự thay đổi của vạn vật, giống như sóng điện thoại vô hình nhưng có thật.

Không gian và thời gian trong nghệ thuật và cuộc sống

Hội họa là nghệ thuật của không gian, âm nhạc là nghệ thuật của thời gian, còn vũ điệu là sự kết hợp của cả hai. Trong pháp luật, để xác định một con người hay sự kiện, ta cần cả nơi chốn và thời điểm. Nhưng trong đời sống tâm linh, ta thường mắc sai lầm khi đánh giá ai đó mà quên đi hai yếu tố này.

Cái ông ổng nóng tánh là nóng ở đâu, lúc nào, năm nào, thời gian nào, ngày nào và vì có cái sự tình, có trường hợp gì mà ổng nóng tính?

Vì vậy, một người bị gọi là sân si có thể chỉ là một lần nổi giận trong một hoàn cảnh cụ thể, nhưng nếu không gắn với không gian và thời gian thì lời nói đó trở thành oan nghiệt.

Tính vô hạn của không gian và thời gian

Kinh Phật đã mô tả sự vô hạn của vũ trụ từ hàng ngàn năm trước. Khoa học ngày nay cũng mới chỉ chập chờn tiến đến cái nhìn đó. Nhưng nếu cố gắng dùng trí não hữu hạn để hình dung về vô hạn, ta sẽ "vỡ đầu".

Ví dụ như mở quyển kinh Hoa Nghiêm ra, ta đọc về những thế giới diễn tả trong đó ta không hiểu nổi. Đầu óc ta không đủ dung lượng để chứa hết cái độ lớn lao của các thế giới của vũ trụ.

Vượt qua hữu hạn nhờ giác ngộ

Người bình thường bị giới hạn bởi bản ngã, cái tôi nhỏ bé. Chính cái chấp ngã làm cho ta hữu hạn, nhỏ bé, tầm thường. Muốn đạt đến cái vô hạn của không gian và thời gian, ta không thể bằng kiến thức, mà bằng sự chứng ngộ vô ngã. Khi thật sự buông bỏ cái ngã, ta trở nên tuyệt đối.

Khi nhỏ tuyệt đối rồi thì ta trở thành lớn tuyệt đối. Lúc đó cái vị đó có cảm giác là mình bao hàm hết cả không gian và thời gian.

Ứng dụng trong đời sống: Sống có ý thức và chuẩn bị cho tái sinh

Thay vì tìm hiểu những điều quá xa xôi, ta nên tập trung vào những gì thiết yếu: có tái sinh, có nhân quả. Biết rõ điều đó, ta có thể chuẩn bị cho kiếp sau tốt hơn. Những bất như ý ở đời này chính là kết quả của những thiếu sót trong quá khứ. Vì vậy, ta hãy xây dựng những nhân lành hôm nay.

Cứ làm ơn hiểu cái căn bản là tất cả chúng ta đều có tái sinh luân hồi. Hiểu cái đó cái đã.

Bài giảng của TT. Thích Chân Quang mở ra một góc nhìn sâu sắc về hai chiều kích tưởng chừng quen thuộc. Đừng mãi mê truy cầu những lời giải thích siêu hình, hãy thực hành để bước ra khỏi cái tôi hữu hạn. Khi đó, không gian và thời gian chỉ còn là một biểu hiện nhỏ của tâm thức, và ta sẽ thấy mình bao hàm cả vũ trụ.