Hạnh phúc tuyệt đối và tương đối: Đâu là niềm vui thật?

Có bao giờ bạn tự hỏi, tại sao niềm vui hôm nay lại trở thành nhàm chán ngày mai?

Trong bài giảng của Thầy Thích Chân Quang, câu trả lời nằm ở sự khác biệt giữa hai phạm trù: tương đối và tuyệt đối.

Tương đối và tuyệt đối là gì?

Theo định nghĩa chuẩn, tương đối là còn có thể so sánh, đối chiếu với vật khác. Tuyệt đối là một giá trị độc nhất, vượt ra ngoài mọi so sánh. Thầy Thích Chân Quang giải thích:

“Chừng nào mà không thể lập ra một sự so sánh với cái gì khác vượt ra bên ngoài hết, chỉ là một giá trị độc nhất, vượt hơn tất cả thì gọi là tuyệt đối.”

Phật là bậc thánh tuyệt đối

Đức Phật là một ví dụ tiêu biểu. Thầy nói:

“Phật là bậc thánh tuyệt đối vì không có một giá trị thánh triết nào có thể so sánh được.”

Trong ba cõi, dù vua chúa trời có quyền uy lớn đến đâu, họ vẫn phải cúi đầu đảnh lễ Phật. Đó là vì Phật vượt thoát mọi chức vụ, mọi quyền hành của thế gian.

Niềm vui thế gian là tương đối

Mọi niềm vui trên đều đều tạm bợ, vì nó cần điều kiện từ bên ngoài. Thầy ví dụ:

“Hồi còn trẻ khi mình khổ công học tập rồi thi được đậu... nhưng mà niềm vui đó cũng không phải là kéo dài mãi.”

Kéo dài lâu, nó trở thành nhàm chán. Ngay cả tình yêu đôi lứa cũng dễ thay đổi. Thầy nhận xét:

“Tình thương yêu giữa chúng sinh với nhau hầu hết là tương đối. Vì phải có điều kiện.”

Chúng ta thương ai thường mong người đó thương lại, hễ không được thì thương cũng khó bền.

Hạnh phúc tuyệt đối từ nội tâm thanh tịnh

Nhưng có một loại niềm vui không cần điều kiện, càng kéo dài càng tốt. Đó là niềm vui từ thiền định. Thầy dạy:

“Cái niềm vui mà trong thiền định... tâm mình lắng dần... bỗng nhiên hạnh phúc xuất hiện mà cái hạnh phúc này cứ càng kéo dài càng lâu càng tốt không nhàm mà không cần điều kiện bên ngoài.”

Khi nội tâm thanh tịnh, ta tìm được nguồn hạnh phúc tự thân, không phụ thuộc vào bất cứ ai hay bất cứ điều gì.

Đừng đốt năng lực vào những vui tạm bợ

Nhiều người trẻ tìm vui trong ma túy, trong những cuộc chơi phàm tục. Nhưng Thầy cảnh báo:

“Cái người mà uống thuốc lắc... lấy hết năng lực ra để xài... rồi sau đó tạo sự nhàm chán.”

Chúng ta may mắn đến với đạo, có một niềm vui bền vững:

“Đạo cho chúng ta một sự trầm tĩnh, một sự kềm chế và một cái niềm vui khác thay thế.”

Hãy tập quay về nội tâm, thực hành thiền định và làm việc thiện. Đó là con đường đưa ta đến hạnh phúc tuyệt đối, an nhiên và tự tại.