Hai Hạng Người Trên Đời: Bạn Đang Đứng Ở Đâu?

Có bao giờ bạn tự hỏi: giữa một thế giới đầy rác và những con đường sạch đẹp, bạn thuộc về nơi nào? Hôm nay, Thầy Thích Chân Quang sẽ cùng chúng ta nhìn lại chính mình qua một bài giảng ngắn nhưng cực kỳ sâu sắc: “Có hai hạng người”.

Hạng người xả rác và hạng người nhặt rác

Trên đời, có người xả rác, có người nhặt rác. Bạn thuộc hạng nào? Nếu hỏi một trăm người, phần lớn sẽ thừa nhận mình là người xả rác. Ít ai tự nhận mình biết nhặt rác. Nhưng Thầy Chân Quang đã chỉ ra: những người xả rác chính là những người làm cho thế giới này trở nên xấu xí, bẩn thỉu. Còn người nhặt rác, dù bẩn tay một chút, lại làm cho con đường sạch sẽ, làm cho cuộc đời đẹp hơn.

“Khi ta nhặt rác chắc chắn là bẩn một chút, bẩn tay ta một chút nhưng mà làm cái đường nó sạch.”

Thầy kể rằng có lần Thầy đi xe, thấy một chiếc xe hơi đẹp, một bàn tay thò ra quăng một túi rác ra đường, rồi kính lại đóng kín. Thầy thấy ghét, vì người giàu có như vậy mà lại không biết giữ gìn vệ sinh chung. Xã hội càng văn minh, con người càng bớt xả rác. Nhưng văn minh không chỉ là không xả, mà là thấy rác thì nhặt.

Thầy cũng nói: có người ở giữa, không xả rác nhưng thấy rác cũng không nhặt. Thầy nói Thầy chỉ chơi với những người thấy rác là nhặt. Đó là một sự lựa chọn quyết liệt. Từ việc nhặt rác nhỏ nhặt, ta mới có thể làm những việc lớn hơn. Thấy đá rơi trên đường cũng nhặt, để không xe sau tông vào mà tai nạn. Thầy kể chuyện đi trên đường đèo, thấy đá lăn xuống, Thầy kêu lái xe dừng lại, nhưng xe sau đã nhặt mất. Họ giỏi hơn mình.

Hạng người thích chê bai và hạng người thích khen ngợi

Rất nhiều người thích chê bai người khác, bởi khi chê người ta cảm thấy mình giỏi hơn. Nhưng Thầy dạy: chính lời chê bai sẽ khiến ta nhiễm phẩm chất đó. Ngược lại, khen ngợi sẽ giúp ta thành tựu phẩm chất đó.

“Mình chê ai cái gì thì từ từ mình đầy đủ cái phẩm chất đó hết. Và ngược lại mình khen ai cái gì từ từ mình thành tựu những phẩm chất đó.”

Thầy đưa ra ví dụ về người Hà Nội thanh lịch. Sở dĩ họ đẹp và thanh lịch vì họ khéo nói, ít chê bai, chỉ khen ngợi nhẹ nhàng. Còn người miền Nam thì thẳng thắn, hay chê trực tiếp, nên gương mặt có phần “kỳ kỳ”. Đó là quả báo của lời nói.

Thầy nhấn mạnh: chê sau lưng còn tệ hơn trước mặt. Nếu muốn xây dựng ai, hãy nói riêng với họ trong tình thương. Khen ngợi thì nên khen sau lưng, vì có hai lợi: một là người nghe được khen sẽ muốn bắt chước, hai là lời khen đó sẽ đến tai người được khen, làm họ quý mình hơn. Khen trước mặt chỉ vui một chút, khen sau lưng làm niềm vui nhân lên gấp bội.

“Khen sau lưng nó có hai cái lợi. Cái lợi thứ nhất là cái người mà họ nghe mình khen đó họ muốn bắt chước giống như cái người kia. Cái lợi thứ hai là thầy cứ khen riết rồi thế nào ông cũng quay lại tới tay của cái người được khen.”

Khi ta khen ngợi người khác, lòng ta mở ra, diệt bớt ích kỷ hẹp hòi, đố kỵ. Người hay khen ngợi người khác là người có đạo đức đang tăng trưởng, ta có thể tạm tin cậy 80%.

Hạng người thích hưởng phước và hạng người thích tạo phước

Đa số chúng ta vô tình hoặc cố ý luôn thích hưởng phước. Mỗi bữa ăn, mỗi ngày nghỉ ngơi, mỗi chuyến du lịch là đang hưởng phước. Nhưng nếu ta không làm gì lợi ích cho đời, thì cơm vẫn ăn nhưng không đáng được hưởng.

Thầy từng thấy người ta tập thể dục vất vả, nhưng không biết ngày đó họ có làm gì có ích cho cuộc đời. Thầy mơ ước chế ra máy tập thể dục phát điện, để khi chạy bộ lại tạo ra điện năng, có ích hơn. Còn bây giờ, ta tiêu phước mà không biết.

Thầy kể chuyện đến giảng cho trường dạy con nhà giàu. Một cô bé đứng lên nói: “Sống là để tận hưởng cuộc sống này.” Thầy bị sốc. Tư tưởng đó từ bố mẹ mà ra. Nhưng hưởng phước rồi đến lúc hết phước sẽ khổ. Người chủ trương hưởng thụ là thua rồi.

“Ta cứ thích ngồi đó ai làm vậy làm, ai quét nhà quét, ai bưng bưng gì đó, thích cho mọi người làm chứ mình không thích làm, không thích mó tay, mà cứ tưởng mình không làm gì mới gọi là người cao sang. Không phải đó là người chết rồi không còn phước để trở lại làm người.”

Người hiểu đạo thì luôn ý thức tạo phúc, cống hiến, phụng sự. Mỗi ngày nếu không làm được gì cho đời, khi bưng bát cơm lên ăn cảm thấy lo. Đó là người sống có ý nghĩa.

Hạng người thích được phục vụ và hạng người thích phục vụ

Nhiều người thích đi nhà hàng để được phục vụ, được tôn trọng, thậm chí xem đó là cách đãi ngộ. Nhưng Thầy dạy: thích được phục vụ làm bay hết phước. Ngược lại, người thích phục vụ người khác sẽ tích lũy công đức và được hưởng quả báo đẹp sau này.

Thầy kể về khóa học hè cho thiếu nhi ở chùa Phật Quang. Các em được học khẩu hiệu “Sống là phụng sự mọi người”. Mỗi ngày các em tập bưng dọn, chăm sóc người khác, và thấy hạnh phúc. Khi ta rót nước mời ai một ly, ta cảm thấy hạnh phúc là đạo tâm đã tiến bộ. Nếu còn ngượng ngùng, tức là đạo đức chưa trọn.

Người hiểu đạo phục vụ không phải để làm vua, để hưởng lại, mà để tìm cái phúc trong tâm linh – sự giác ngộ. Những người chứng thiền định sẽ hiểu hạnh phúc của tâm rỗng rang, tỉnh giác, thanh thản. Phục vụ là một chốt quan trọng để mở tâm, giải tỏa ngại ngùng, và khiến cả đất trời trở thành nhà của ta.

Lựa chọn của bạn

Hôm nay, hãy nhìn lại lòng mình. Nếu bạn từng xả rác, từng chê bai, từng thích hưởng phước, từng thích được phục vụ, hãy sám hối và phát nguyện từ nay chọn hạng người thứ hai: nhặt rác, khen ngợi, tạo phước, phụng sự. Đó không chỉ là thay đổi hành vi, mà là thay đổi con đường tâm linh. Từng giây phút, từng việc nhỏ, hãy thực tập phục vụ, khen ngợi, và tạo phước. Bạn sẽ thấy cuộc đời trở nên nhẹ nhàng, thân thiện, và hạnh phúc hơn.

Hãy nhớ lời Thầy dặn: “Hãy ăn như chưa ăn lần nào.” Khi đi chùa, hãy bưng dọn, phục vụ, mở tâm ra. Chắc chắn bạn sẽ tìm thấy niềm vui đích thực và con đường về với Phật.