Giới Thứ Năm: Đừng Để Rượu Ma Túy Đánh Cắp Trí Tuệ Của Bạn

Giới Thứ Năm Ngày Nay Không Còn Chỉ Là Rượu

Có một câu chuyện xưa thường được kể trong các buổi giảng Phật pháp: Một ông bị con quỷ ép phạm một trong năm giới. Ông nghĩ giới thứ năm chỉ là uống rượu, dễ vi phạm nhất nên chọn nó. Nào ngờ khi uống say, ông đã phạm luôn cả bốn giới còn lại. Câu chuyện ấy nghe thật đơn giản, nhưng lại chứa một bài học sâu sắc: giới thứ năm không hề “nhẹ” như ta tưởng.

“Đừng tưởng giới thứ năm là giới bình thường, nhưng chính cái mất quân bình đầu óc rồi chúng ta không còn cư xử như một con người bình thường có giá trị nữa, có nhân phẩm nữa.”

Thời Đức Phật, giới thứ năm chủ yếu nói về rượu, vì lúc đó chưa có bia, thuốc lá hay ma túy. Nhưng ngày nay, chúng ta đứng trước vô vàn chất gây say gây nghiện: từ rượu, bia, thuốc lá, cà phê đến ma túy đủ loại. Có người nghĩ uống một ly rượu nhẹ thì có hại gì? Ấy thế mà ranh giới của cơn say không có chỗ dừng. Nếu ai uống chút xíu rồi biết dừng thì có lẽ Phật không chế giới. Nhưng có mấy ai dừng lại được?

Cơn Nghiện Và Sự Mất Kiểm Soát

Người nghiện không phải chỉ nghiện chất, mà nghiện cảm giác lâng lâng, phấn kích thích thú. Nước Mỹ từng cấm bán rượu, thi hành luật rất nghiêm, nhưng cuối cùng phải bỏ vì không chịu nổi sức mạnh của cơn nghiện. Luật pháp cũng phải buông tay, chứng tỏ sự ràng buộc của rượu và ma túy ghê gớm đến mức nào. Người bình thường cứ tưởng mình kiểm soát được, nhưng người nghiện rượu uống một ly rồi thèm ly thứ hai, hút một điếu thuốc rồi buổi sau lại tìm đến. Không có sự kiềm chế, chỉ có cảm giác muốn tăng liều.

Ma túy còn nguy hiểm hơn. Có loại gây phấn khích, muốn gào thét nhảy múa như “thuốc lắc”, lại có loại gây êm dịu, nằm im thưởng thức như thuốc phiện. Nhưng dù ở loại nào, điểm chung là sự lệ thuộc kéo dài, khó thoát ra. Và rồi từ trong cơn nghiện, người ta mất dần khả năng lo cho gia đình, cho chính mình. Năng lượng không còn để làm việc thiện, mà chỉ còn chạy theo cảm giác tầm thường.

Khi Trí Tuệ Bị Đánh Cắp

Mục đích của người tu tập là tìm cầu trí tuệ giác ngộ. Một cái đầu bình thường đã khó thấy đạo, huống hồ khi nó bị kích thích làm mờ đi. Đó là lý do Đức Phật nghiêm cấm không cho đệ tử dùng các chất đó. Không chỉ rượu, các chất kích thích tấn công trực tiếp vào não bộ, làm người ta phấn khích, mất quân bình lý trí. Khi não bị che mờ, người ta dễ làm những điều tội lỗi mà bình thường không dám: hành hung, gây tai nạn, cưỡng hiếp...

Người tu sĩ trong đạo Phật không có cái thú vui này. Họ phải giữ gìn cái đầu sáng suốt để thấy đạo lý. Đó không phải là sự cấm đoán cứng nhắc, mà là sự bảo vệ quý giá nhất.

Phấn Khích Hay Êm Dịu?

Giảng giải một cách dễ hiểu: có hai loại chất gây nghiện chính. Loại thứ nhất làm tăng phấn khích, như rượu và thuốc lắc. Người uống cảm thấy hưng phấn, muốn nói, muốn nhảy múa, phá phách. Loại thứ hai làm êm dịu, như thuốc phiện hay heroin. Người dùng chúng nằm im một chỗ, tận hưởng cảm giác lâng lâng. Hai loại ngược nhau về biểu hiện, nhưng giống nhau ở chỗ: không thể kiểm soát, nghiện ngập. Gia đình có người dùng thuốc phiện thường thấy họ đóng cửa phòng, nằm im, không nói chuyện với ai. Ai tưởng họ buồn, nhưng thực ra họ đang “quậy” bên trong.

Nghiện Là Tốn Phước và Ích Kỷ

Có một nguyên tắc mà thầy Thích Chân Quang nhấn mạnh: càng hưởng thụ khoái lạc thế gian, càng trở nên ích kỷ. Điều này rất thấy rõ nơi người nghiện. Họ không lo cho vợ con, cha mẹ, chỉ lo kiếm rượu, kiếm thuốc. Tiền bạc cứ thế tiêu tan. Gia đình bỏ bê, xã hội không đóng góp được gì. Họ còn làm người thân đau khổ vì mình. Khi hết phước, về già còn bị con cái lạnh nhạt, lăn lóc bơ vơ. Và theo nhân quả nhà Phật, người nghiện rượu thường có thể sanh vào loài ngạ quỷ – quỷ đói, vì tâm họ chỉ biết ăn uống hưởng thụ, không từng biết bố thí, nuôi dưỡng ai.

“Càng hưởng thụ cảm giác khoái lạc nhiều chừng nào thì càng trở nên ích kỷ nhiều chừng nấy. Đó là lý do tại sao mà người tu phải khước từ cái hưởng thụ khoái cảm thế gian.”

Người tu càng hiểu điều này, càng dứt khoát không để mình chạy theo những khoái lạc làm mất trí tuệ. Vì nếu không, mình sẽ không còn là người có giá trị, có nhân phẩm.

Thiền Định Và Ma Túy: Hai Con Đường Ngược Lối

Nhiều người ngạc nhiên khi nghe nói thiền định và ma túy có điểm giống nhau. Thầy Chân Quang có lần chia sẻ rằng ngồi thiền cũng tạo ra chất endorphin trong não, mang lại cảm giác an lạc, thú vị. Nhưng giữa hai cái khác nhau vô cùng: ma túy đưa ta đến khoái cảm trong mờ mịt, trái nghịch với sự sáng suốt; còn thiền định đưa ta đến sự tỉnh thức, trí tuệ. Thầy nói vui: “Nghe xong bài này, những người nghiện ma túy có thể đổi qua mình thiền, đỡ rắc rối hơn.” Đó là một cách khuyến khích đầy dí dỏm, nhưng sâu xa là lời mời gọi hãy thay đổi con đường.

Vậy thì, việc giữ giới thứ năm không chỉ là vâng lời Phật, mà là tự bảo vệ mình. Hãy nhìn lại bản thân và người thân, xem mình có đang gặp rủi ro từ những chất gây nghiện không. Nếu có con đường thiền định mở ra, hãy thử bước chân. Đừng để những vị cay nồng, những phấn khích chốc lát đánh cắp trí tuệ, phước báu và tương lai của chúng ta.