Đừng trách người ta không nhớ đến mình – Giá trị của một con người

Bạn đã bao giờ gặp một người lạ mà tự nhiên thấy quý mến, còn có người dù thân quen vẫn khiến mình khó chịu? Trong cuộc sống, có người ai cũng nhớ, có người dù xuất hiện cũng chẳng ai để ý. Phải chăng đó chỉ là hiện tượng tâm lý nhất thời? TT. Thích Chân Quang trong bài giảng “Giá trị của một con người” đã đưa ra một góc nhìn sâu sắc từ giáo lý nhân quả: cái giá trị của con người là thực, và nó quyết định cách người khác đối xử với ta.

Vì sao con người không bình đẳng?

Đất trời vốn không công bằng. Có người sinh ra giàu sang, có người nghèo khổ, có người thông minh, có người kém cỏi. Điều này không do may rủi, mà theo Phật dạy, là kết quả của những nhân đã gieo từ trước. Thầy Chân Quang nói:

Đừng trách người ta không nhớ đến mình, mà hãy trách mình không đủ quan trọng để người ta nhớ.

Không đủ quan trọng, chính là thiếu phước, thiếu ân nghĩa với người khác. Ví như khi bạn đi chùa lần đầu, người ta không mời bạn vào bàn ăn, đừng vội trách cửa khiến mình lạnh lùng. Hãy tự hỏi mình có duyên đủ chưa. Đó là một thực tế chứ không phải chuyện buồn.

Giá trị từ quá khứ và hiện tại

Có hai nguồn tạo nên giá trị của một người: kiếp quá khứ và hiện tại. Thầy đưa ra câu chuyện cổ tích: một cậu bé học trò nghèo mỗi lần đi ngang đình làng, con lân đá bỗng cúi đầu chào. Cả làng kéo đến, thần đất chứng minh cậu sẽ đậu trạng nguyên. Nhưng cha mẹ cậu sinh lòng kiêu ngạo, hống hách. Chỉ sau hai năm, con lân đá không còn chào nữa. Thần lại phán rằng vì cha mẹ thất đức, cậu bé rớt kỳ thi. Đây là minh chứng cho việc phước quá khứ có thể bị tổn hại bởi hành vi hiện tại.

Ngược lại, một người bình thường nhưng biết giúp đời, sửa đường, đỡ hàng xóm, chăm người bệnh – phước tuy chưa hiện ngay, nhưng giá trị trong lòng mọi người đã tăng lên. Đó là giá trị từ hiện tại.

Ngưỡng mộ để giữ đạo đức

Khi thấy một người thành công, giàu sang, chức tước, người tu học không nên ganh tị. Thầy dạy:

Khi ta thấy một người hơn mình, ta phải khởi cái tâm ngưỡng mộ. Không phải ngưỡng mộ kiếp này mà ngưỡng mộ ở cái kiếp quá khứ của họ.

Người xưa từng cúng dường chư Phật, hiến đất xây chùa, nên giờ mới nhận phước báu. Thấy điều đó, ta nên mừng cho họ, học hỏi tinh thần dấn thân. Ngược lại, những suy nghĩ đố kỵ sẽ khiến đạo đức ta sụp đổ, phước càng tổn giảm.

Đi đúng đường, giá trị tự nhiên tỏa sáng

Người con Phật không tìm thứ hào nhoáng tạm bợ, mà tìm sự giác ngộ và giải thoát. Khi tâm hướng về chân lý, sống đúng pháp, phước và đức sẽ tăng trưởng. Thầy quả quyết:

Nếu chúng ta đi đúng con đường, nếu chúng ta đi đúng cái con đường để đi tìm sự giác ngộ giải thoát thì buộc phải có một cái điều xuất hiện, đó là cái giá trị của chúng ta tự nhiên cao lên.

Như thiền sư Hư Vân, trí tuệ và đức hạnh của ngài khiến quỷ thần kính nể, đến chùa nào trống Bát-nhã tự vang. Cái giá trị ấy không cầu mà tự đến.

Hãy sống tử tế để mỗi ngày thêm giá trị

Vậy giữa muôn sự đời, ta hãy giữ tâm khiêm nhường, làm thiện, giúp người, không tranh hơn thua. Khi không còn tơ tưởng danh vọng, phước lành sẽ tự gọi mời. Hãy như đóa sen giữa bùn nhơ, lặng lẽ trở nên thanh tịnh. Ai có duyên gặp ta sẽ nhận ra điều tốt đẹp, và ít nhất, ta tự thấy mình đáng được yêu thương – vì ta đang đi đúng đường.