Đi Tu Bảy Lần Vẫn Đắc Đạo: Bài Học Về Tâm Và Nghiệp

Bạn có bao giờ cảm thấy thôi thúc muốn từ bỏ tất cả để đi tu, nhưng rồi vài ngày sau lại nhớ nhà da diết? Hay ngược lại, khi đang ở nhà lại thấy nhớ không khí thiền viện? Đó chính là câu chuyện của một người nông dân trong kinh Pháp Cú – người đã xuất gia đến bảy lần trước khi thật sự chứng quả.

Câu chuyện về một nông dân bảy lần xuất gia

Ngày ấy, bên ngoài thành Xá Vệ, có một người nông dân chăn bò. Một hôm, một con bò đi lạc, anh phải đi tìm, và tình cờ đi ngang qua tịnh xá của Đức Phật. Lúc đó anh đói bụng và mệt lả, thấy các tỳ kheo đang thọ trai, anh đứng nhìn thèm thuồng. Các vị tỳ kheo liền chia cho anh một phần ăn. Anh vừa ăn vừa nghĩ: "Ở đây được ăn ngon, không phải vất vả như làm ruộng." Thế là anh xin xuất gia luôn.

Nhưng đâu được chừng nửa tháng, anh lại nhớ vợ, nhớ con, nhớ cánh đồng, nhớ bầy bò. Anh liền xin hoàn tục. Về nhà, làm ruộng vất vả, bị vợ mắng, anh lại nhớ cảnh các thầy điềm đạm, ngồi thiền, nghe kinh. Thế là anh lại lén bỏ nhà đi tu. Cứ thế, anh đi tu rồi bỏ, bỏ rồi đi tu, tất cả sáu lần. Mỗi lần ở chùa thì nhớ nhà, mỗi lần về nhà thì nhớ chùa.

"Ở chùa thì ổng nhớ nhà, mà về nhà thì ổng nhớ chùa."

Đến lần thứ bảy, khi anh đang đi trên đường đến tịnh xá, trong lòng anh bỗng nhiên khởi lên một niềm xác tín sâu thẳm: "Thế gian là vô thường, mọi thứ trên đời đều tạm bợ." Anh bám chặt vào đề mục ấy, nan tâm nhiếp tâm, và khi vừa bước chân đến tịnh xá thì chứng luôn quả Tu-đà-hoàn. Lần này anh ở lại và tu lâu dài, không bao lâu sau chứng A-la-hán.

Một lời nói đồng tình, nhiều đời trả nghiệp

Khi các vị tỳ kheo hỏi Phật về nhân duyên của anh, Đức Phật mới kể: Vào thời quá khứ, trong một đời trước, anh cũng là một người xuất gia tu hành. Khi ấy có một huynh đệ đồng đạo muốn hoàn tục, đến tâm sự. Vị này nói: "Thôi, anh không tu được thì anh về đi." Chính câu nói đồng tình ấy đã tạo ra nghiệp khiến vị này phải trải qua sáu lần hoàn tục trong đời sau.

Bài học này nhắc chúng ta phải rất cẩn thận trong lời nói và ý nghĩ. Chỉ cần một cái gật đầu, một lời ủng hộ cho người khác đi vào con đường sai, chúng ta cũng phải chịu quả báo tương ứng.

"Chính vì cái ý niệm đồng tình cho nên ở trong đạo khi hiểu nhân quả ta dè giặt mọi điều."

Thương và nhớ là nghiệp hay là yêu?

Vì sao anh nông dân cứ phải bồn chồn nhớ nhà, nhớ chùa? Thầy Thích Chân Quang giải thích: Vì có thương mới có nhớ. Mà cái thương ấy không phải tự nhiên mà có, nó là duyên, là nợ, là nghiệp từ đời trước.

"Có thương mới có nhớ. Không có thương mới có nhớ."

Nhiều khi chúng ta lầm tưởng tình thương là hạnh phúc, nhưng đôi khi nó lại là cái bẫy để ta trả nghiệp. Có những đôi vợ chồng trước đây say đắm nhau, xa nhau thì nhớ, nhưng ở với nhau lại chỉ làm khổ nhau. Đó chính là nghiệp trong tình yêu.

"Nhiều khi thương mà cảm thấy gần như chết được. Lúc họ bị cái ảo tưởng đó, ảo tưởng đó thôi."

Đừng vội tin những suy nghĩ của mình

Nếu mọi suy nghĩ, tình cảm, ước muốn đều do nghiệp dẫn dắt, thì chúng ta phải thật tỉnh giác. Khi một ý nghĩ khởi lên, một cảm xúc dâng trào, đừng vội tin ngay. Nó có thể là nghiệp xấu từ đời trước đang thúc đẩy ta. Người tu thiền luôn bắt đầu từ việc buông bỏ ý nghĩ, không tin vào chính tâm mình.

"Nên vì vậy ta bớt tin những ý nghĩ của mình giùm."

Đó không phải là bi quan, mà là thấu hiểu bản chất của tâm. Khi ta không còn bị ý nghĩ dắt mũi, ta mới có thể nhìn thấy sự thật.

Thiền định: cánh cửa dẫn đến trí tuệ

Làm sao để không tin vào những ý nghĩ bất an? Đó là tập thiền định. Muốn có trí tuệ, tâm phải thanh tịnh. Muốn tâm thanh tịnh, phải ngồi thiền. Thiền không dễ, nó đòi hỏi sự kiên trì và chịu khổ.

"Mà muốn có trí tuệ thì tâm phải thanh tịnh. Mà muốn tâm thanh tịnh thì phải ngồi thiền."

Dù là người tại gia, chúng ta cũng nên dành thời gian để tập thiền. Đó là con đường mà Đức Phật đã đi và là tương lai của nhân loại.

Hãy bắt đầu từ hôm nay: ngồi thiền mười lăm phút, quan sát hơi thở, buông bỏ những suy nghĩ dồn dập. Để tâm trở nên tĩnh lặng, và từ đó, trí tuệ sẽ sáng tỏ. Như anh nông dân bảy lần xuất gia, cuối cùng chính là nhờ sự tinh tấn và buông xả mà anh đắc đạo. Chúng ta cũng vậy, hãy để tâm mình nhẹ bẫng, vượt ra khỏi vòng xoáy của nghiệp, tìm về sự an yên thật sự.