Đi Giữa Bấp Bênh: Đừng Ỷ Lại Vào Bất Cứ Điều Gì

Lần đầu tiên bước chân vào chùa, nhiều bạn trẻ có cảm giác như người lạc vào hành tinh khác. Ngơ ngác, lạ lẫm, chưa hiểu đạo, chưa biết giáo lý, thậm chí chưa quy y. Nhưng chính giữa sự ngơ ngác ấy, nhiều người lại khao khát tìm một lẽ sống, một hướng đi tâm linh chân chính. Hôm nay, Thầy Thích Chân Quang không nói những điều cao siêu, mà chạm vào nỗi niềm rất đời: đi giữa bấp bênh.

Nhân quả – nền tảng đầu tiên để bước vào đạo

Khi người mới đến với đạo Phật, giáo lý cần biết trước tiên chính là luật nhân quả. Đức Phật khi giáo hóa cũng dạy nhân quả trước, để người học có niềm tin, có chỗ tựa. Nhưng nhân quả trong đạo Phật không phải là chuyện gieo hạt trong nông nghiệp hay vật lý, mà là nhân quả của thiện ác. Khi ta thương người, giúp người, sau này hạnh phúc sẽ đến. Khi ta gây đau khổ, nỗi khổ cũng quay về. Dù chưa chứng minh được, nhưng ta tin vào sự công bằng của vũ trụ.

“Hễ ta làm khổ người khác thì sau này nỗi khổ đến với ta. Ta đem niềm vui đến cho người, sau này hạnh phúc sẽ đến với ta. Ta tin vào sự công bằng đó chứ chứng minh chưa được.”

Không có điểm tựa nào bền vững

Đi giữa bấp bênh nghĩa là nhận ra rằng trên đời này không có một điểm tựa nào thật sự chắc chắn. Người ta tưởng trái đất là trung tâm, rồi mặt trời là trung tâm, nhưng cuối cùng cả vũ trụ cũng lửng lơ, không có điểm dừng. Cuộc sống cũng vậy: ta cứ tưởng dựa vào tài sản, gia đình, công việc, nhưng tất cả đều có thể thay đổi. Thầy nhấn mạnh:

“Nếu ta ỷ vào một cái điều gì, nếu ta tưởng rằng có một cái điểm tựa nào bền vững mãi mãi thì không bao lâu ta sẽ mất nó.”

Những chỉ số bấp bênh của đời sống

Từ huyết áp, đường huyết, mật độ giao thông, cho đến dân số một quốc gia – tất cả đều chỉ có một khoảng lý tưởng hẹp giữa hai thái cực. Cao quá là nguy hiểm, thấp quá cũng nguy hiểm. Sự cân bằng chỉ nằm ở một vùng lưng lửng. Người hiểu đạo không mong cầu một trạng thái tuyệt đối, vì điều đó không tồn tại. Thầy dạy rằng, sống giữa những chỉ số bấp bênh, ta cần cẩn trọng, tỉnh thức, đừng bao giờ chủ quan.

Ỷ lại là tự đánh mất

Câu chuyện về một người phụ nữ có sáu triệu đô la, tự tin nói rằng xài đến cháu cố cũng không hết, nhưng chỉ sau năm năm đã trắng tay. Vì sao? Vì bà ỷ vào tiền, sống kiêu ngạo, đầu tư mạo hiểm. Cũng vậy, khi ta ỷ vào tình yêu của người khác, hay sự che chở của cha mẹ, ta trở nên cẩu thả, chảnh, đòi hỏi, rồi dần mất đi tất cả. Thầy cảnh báo:

“Cái gì ta ỷ lại, cái đó sẽ tiêu.”

Không có gì là vĩnh viễn, không có gì là chỗ dựa tuyệt đối. Ta tưởng núi kia là bền vững, nhưng ngày nào đó bị phá làm mỏ đá. Ta tưởng sức khỏe là bền, nhưng chỉ một lần tai biến có thể thay đổi tất cả. Vì vậy, đừng bao giờ ỷ lại vào bất cứ điều gì.

Đi giữa bấp bênh mà vẫn tới đích

Không có con đường chắc chắn, nhưng ta vẫn có thể đi tới đích. Bí quyết nằm ở sự không chủ quan, không ngạo mạn, luôn giữ tâm khiêm tốn và tôn trọng mọi người. Khi thầy đứng giảng, nếu tưởng mình là giảng sư, là tu lâu năm, thì mọi người sẽ chán thầy ngay. Nhưng khi thầy tôn trọng người nghe, biết ơn họ, thì bài giảng được đón nhận. Sống giữa bấp bênh, ta cần học cách buông bỏ vị ngã, sống tử tế, thực hành thiện lành. Khi đó, dù không có chỗ tựa bên ngoài, ta vẫn vững vàng vì tựa vào chính tâm mình.

Mỗi chúng ta hãy nhìn lại xem mình đang ỷ vào điều gì nhất. Điều đó chính là điều nguy hiểm nhất đang chờ đợi. Hãy tập từ bỏ thói quen tìm chỗ dựa, sống tỉnh thức, yêu thương và làm việc thiện. Chỉ có vậy, ta mới đi giữa bấp bênh mà vẫn đến bến bờ an lành.