Đạo vợ chồng là nợ hay duyên? Lời giải từ Thầy Thích Chân Quang

Có một cậu bé mười mấy tuổi, đang học cấp hai, ngồi thủng thẳng nói: “Mình cứ sinh ra, lớn lên, sống làm ăn, vợ chồng, già rồi chết. Cuộc đời sao nó lãng nhách!” Người lớn nghe thì buồn cười, nhưng Thầy Thích Chân Quang lại ngạc nhiên: tại sao một đứa bé lại có cái nhìn thấu suốt đến lúc chết, giống hệt Đức Phật xưa? Chính từ câu hỏi “sao cuộc đời cứ lẫn quẩn mãi thế?” mà Ngài đã tìm ra đạo Phật, để cho chúng ta có được con đường giải thoát ngày hôm nay. Quý Phật tử thân mến, nếu chúng ta cũng đặt câu hỏi đó trong chính đời sống vợ chồng của mình, chúng ta sẽ thấy mọi thứ rõ ràng hơn.

Đạo vợ chồng phải đi trong đạo giải thoát

Trong văn hóa Á Đông, quan hệ vợ chồng không chỉ là chuyện riêng tư mà là một “đạo” – một đạo lý, một bổn phận, một cách sống để gia đình và xã hội ổn định. Nhưng nếu dừng lại ở đó, người Phật tử vẫn có thể bị trói buộc. Thầy Chân Quang nhấn mạnh:

Chúng ta là người Phật tử thì phải lòng cái đạo vợ chồng đó đi trong cái đạo giải thoát. Tức là chúng ta biết nhân biết quả của mình đối với người bạn của mình nên mình sống cho đúng, sống cho tốt. Và trong khi mình đang làm tròn cái bổn phận, cái duyên nợ, cái tình nghĩa đối với người bạn của mình thì mình vẫn gieo luôn cái nhân chuẩn bị cho một sự tu hành của mai sau chứ không có dừng lại, không có yên nghỉ trong cái đời sống vợ chồng như vậy.

Điều đó có nghĩa là: trong từng lời ăn tiếng nói, từng hành động, chúng ta vừa giữ tròn bổn phận, vừa gieo hạt giống giải thoát cho chính mình và cho người bạn đời. Đừng để hôn nhân trở thành cái ao tù, mà hãy để nó trở thành dòng sông chảy ra biển lớn.

Hôn nhân là một trò chơi? Đừng để mình bị trói buộc

Thầy Chân Quang dạy rằng, khi đã thấy rõ mục đích đời người là giải thoát, ta sẽ không còn bi quan hay tự mãn vì hôn nhân của mình. Dù hạnh phúc hay đổ vỡ, dù duyên dài hay ngắn, tất cả chỉ là những hình thức của cuộc chơi. Thầy nói:

Nhiều hạnh phúc hay đau khổ, nhiều dài hay ngắn chỉ là trò chơi thôi. Chỉ là trò chơi thôi.

Vì vậy, người Phật tử biết sống trong gia đình mà không bị gia đình trói buộc. Khi gặp chuyện không như ý, ta không khổ sở; khi gặp may mắn, ta không kiêu hãnh. Trong mọi hoàn cảnh, ta vẫn giữ tâm bình thản, nhìn xa về tương lai – thứ mà Thầy gọi là “mức độ trí tuệ” của mỗi người.

Sống tốt với bạn đời – Bí quyết độ người ương ngạnh

Nhiều người hiểu lầm rằng tu là phải xa lánh gia đình, sống lạnh lùng với bạn đời. Thầy chia sẻ một câu chuyện rất thật: có cô Phật tử nhiệt tình đi chùa, lơ là chồng, khiến ông chồng ghét đạo và ghét luôn cả thầy. Thầy đúc kết:

Hiểu đạo phải sống tốt với người bạn mà chứ. Phải hy sinh trước. Hy sinh người ta cảm động vì mình là người ta mới tin cái đạo mà mình đang đi theo. Chứ còn mà làm cho người ta bật Phật ý, người ta thấy vì đạo mà người ta mất quyền lợi là không được.

Để cảm hóa người bạn đời, không nên dùng hình thức hay lời nói suông. Chỉ bằng cả một cuộc sống tốt đẹp, bằng lòng tốt và trí tuệ. Giống như hoàng hậu Mallika, vì muốn cứu mạng người tội nhân, đã uống rượu cùng vua khi ông đang giận dữ, rồi từ từ khuyên ngài bỏ lệnh hành hình. Đức Phật không xem đó là tội, vì đó là hành động xuất phát từ lòng từ bi và trí tuệ.

• Hãy hy sinh và chịu khó, đừng ỷ lại vào tình thương của bạn đời.
• Đừng bắt buộc người khác tin theo đạo, chỉ sống sao cho họ thấy vẻ đẹp của Phật pháp bằng chính cuộc đời mình.
• Đừng quên tốt với gia đình của người bạn đời, vì đó là đạo lý và lòng biết ơn.

Giữ gìn lòng chung thủy: Biết tránh xa cám dỗ

Thời đại ngày nay, lòng chung thủy trở nên khó giữ. Văn hóa Tây phương tràn ngập, những bộ phim đề cao mối tình ngoài hôn nhân làm xói mòn đạo lý. Thầy từng kể về một cậu thanh niên nước ngoài sang Việt Nam, muốn tìm một mối tình chung thủy vì anh thấy điều đó đúng. Thầy trăn trở rằng: cuối cùng cái gì đúng sẽ chiến thắng! Vậy mà nhiều người Phật tử lại dễ dàng lạc lòng. Thầy giải thích về bản năng:

Người nữ là bị chinh phục bởi tình cảm và người đàn ông là bị chinh phục bởi tình dục.

Vì vậy, để giữ được sự đoan chính, người Phật tử phải biết tránh xa từ đầu. Đừng để người khác có cơ hội gần gũi mình, đừng tự hào khi thấy mình được theo đuổi. Công đức lớn nhất là siêng năng lễ Phật, giúp tâm cứng cõi, giảm bớt luyến ái. Đồng thời, nên tạo nếp tu tập trong gia đình: mỗi tối cùng nhau lễ Phật, ngồi thiền, niệm Phật. Thầy khuyên:

Mỗi tối mình phải có một thời lễ Phật... lễ Phật ngắn chứ đừng quá dài, vì người chưa tin Phật sẽ bực bội.

Ngoài ra, nên tạo điều kiện cho gia đình đi chùa ngày Chủ Nhật, hòa mình với thiên nhiên, học hỏi đạo lý. Đó là cách đưa Phật pháp vào đời sống một cách tự nhiên.

Tuổi hồi xuân – Bài học về nhân quả và kiêu mạn

Trong đời sống, ai cũng từng nghe về “tuổi hồi xuân” – thời điểm người ta dễ có cảm xúc lạc lòng. Thầy Chân Quang lý giải rằng đó không phải là do tuổi tác, mà là do tâm kiêu mạn. Khi ta tự cao, ta bắt đầu chê người này, chỉ trích người kia, và chính lúc đó, ô nhiễm bước vào.

Khi mà chúng ta có cái kiêu mạn khởi lên thì cái ô nhiễm sẽ nối tiếp theo. Hễ mình có cái tự cao cho rằng mình thay thì cái ô nhiễm nó bước tới đi.

Đây là nhân quả, không trừ ai. Thầy kể về một ông cụ tám mươi mấy tuổi, con cháu đầy đàn, vẫn đòi cưới vợ mới. Đó không phải là chuyện tuổi tác, mà là chuyện tâm lý, là lỗi của lòng tự cao đã làm ta đánh mất sự tôn nghiêm. Vì vậy, hãy chú ý giữ tâm khiêm hạ, đừng để cái “tôi” nổi lên. Chỉ khi nào biết mình còn yếu kém, còn nhiều nghiệp, ta mới không sa ngã.

Người Phật tử sống trong gia đình không phải để hưởng thụ hay chịu đựng, mà để học bài học giải thoát. Hãy bắt đầu từ chính bản thân: sống tốt với bạn đời, giữ gìn chung thủy, tu tập mỗi ngày, và thường xuyên nhớ rằng cuộc đời là một trò chơi – nhưng chúng ta phải chơi cho thật khéo để có thể ra khỏi vòng luân hồi. Đó chính là đạo vợ chồng trong đạo giải thoát.