Đạo Phật Xuất Hiện: Lợi Ích Cho Chúng Sinh Hay Cho Chính Đạo Phật?

Có một câu hỏi luôn khiến tôi trăn trở: Đạo Phật xuất hiện trên đời này để làm gì? Nhiều người và nhiều chùa lớn treo một câu nói của Đại đức Narada – một vị đại lão hòa thượng Phật giáo Sri Lanka: “Đạo Phật xuất hiện để đem lại lợi ích cho chúng sinh chứ không phải để cho chúng sinh đem lợi ích cho đạo Phật.” Hôm nay, chúng ta cùng nghe lại bài giảng của TT. Thích Chân Quang về đề tài “Đạo Phật Xuất Hiện” để hiểu sâu hơn về ý nghĩa này và tránh xa một cạm bẫy rất tinh vi trong đời sống tu tập.

Đạo Phật Xuất Hiện Để Làm Gì?

Theo Thầy Chân Quang, câu trả lời căn bản nhất là “đạo Phật có mặt để làm cho chúng sinh thoát khổ”. Đó là ý nghĩa gốc rễ. Từ thoát khổ, Phật pháp lan tỏa để đem lại đạo đức, hàng gắn con người lại, và làm cho điều thiện tăng trưởng.

“Đạo Phật có mặt để làm cho chúng sinh thoát khổ. Đó là câu trả lời đúng chánh kiến và không bao giờ sợ sai.”

• Thoát khổ – vì Tứ Diệu Đế bắt đầu từ khổ và kết thúc ở phương pháp diệt khổ.
• Đạo đức – vì thiếu đạo đức là gốc của đau khổ, nên có đạo đức thì vơi bớt khổ.
• Hàng gắn con người – con người hay giết hại, chia rẽ, ghét nhau; Phật dạy thương yêu, xóa bỏ hận thù.
• Điều thiện tăng trưởng – khuyến khích giúp đỡ nhau trong đời sống.

Phải Cao Siêu Để Thay Đổi Thế Giới

Để làm được điều đó, đạo Phật phải rất cao siêu. Thầy Chân Quang nhấn mạnh: “Giữa con người đang si mê, tâm tối, tranh đua, lặng hụp, ích kỷ, ganh ghét đủ thứ như vậy. Vậy mà tự nhiên đứng lên sừng sựng đó có một vĩ nhân với cái gương mặt từ ái, đẹp đẽ, trí tuệ, mở những lời nói như vàng như ngọc rớt vào lòng con người.” Chính Đức Phật đã đem ánh sáng từ bi và trí tuệ đánh thức nhiều tâm hồn. Ngài không dùng vũ lực, không ép buộc, chỉ bằng lời nói thấm thía và hạnh đức. Nhờ vậy mà hàng ngàn năm qua, biết bao người chứng thánh, bao người trở thành người tốt, giữ gìn Phật pháp.

Chúng ta thử so sánh: ngày Tết, nếu không có Phật pháp, ta chỉ chạy theo các trò vui tầm thường rồi trở về với tâm hồn rỗng không. Nhưng khi có Phật pháp, ta tìm đến chùa, lạy Phật, nghe pháp, tâm hồn trầm lắng trong lý tưởng cao siêu. Dù là giám đốc hay người bán bưng, nếu trong tâm có lý tưởng giác ngộ thì tất cả đều bình đẳng và cao cả.

Cạm Bẫy Của Sự Tôn Quý

Đây là phần quan trọng. Thầy Chân Quang cảnh báo về một vòng lẫn quẩn: “Từ một đạo Phật xuất hiện để hy sinh mình, để quên mình và lo chúng sinh. Từ từ lý luận lát cái trở thành đạo Phật làm cái gì nó thiêng liêng cao cả mà chúng sinh phải tới đó để cung phụng, phục vụ và làm lợi ích lo cho đạo Phật.” Ta bắt đầu với ý niệm đạo Phật đem lợi ích cho chúng sinh. Suy ra: đạo Phật rất cao siêu. Suy ra: đạo Phật đáng tôn quý. Suy ra: ta phải phục vụ đạo Phật. Nhưng đó là một vòng ngược lại mục tiêu ban đầu. Nếu không cảnh giác, tăng ni sẽ ở trong chùa và nghĩ Phật tử phải đến cúng dường, và Phật tử chỉ biết dồn tiền vào chùa thay vì giúp đỡ chúng sinh. Đó là sai lầm.

Người Xuất Gia Phải Tỉnh Thức

Thầy Chân Quang giảng bài này chủ yếu cho người xuất gia: “Sự thật là người xuất gia phải là người hy sinh trước. Rồi người Phật tử lại tiếp tục là người hy sinh sau. Vì mình là người biết đạo, mình phải lo cho người chưa biết đạo.” Tăng ni nhận sự cúng dường là hợp lý, nhưng đừng ham nhận nhiều quá. Nếu ham nhận thì ta rơi vào đúng tình trạng “đạo Phật để cho chúng sinh cung phụng”. Thay vào đó, người tu nhận vật chất từ Phật tử thì phải đem lại giá trị tinh thần – dạy dỗ, giáo hóa, sống đời tu hành chân chính. Có tu hành chân chính, nói người ta mới nghe.

Người Tại Gia Là Cầu Nối

Với Phật tử tại gia, Thầy dạy: “Quý Phật tử nhớ mình là cái gạch nối giữa người xuất gia và người chưa biết đạo.” Gạch nối nghĩa là gì? Là giúp đỡ tăng ni có phương tiện tu hành, đồng thời đem giáo lý mình học được truyền đạt cho những người chưa biết đạo. Việc đó cần thời gian, công sức, tiền bạc. Vì vậy, người tại gia cân nhắc khả năng của mình để một mặt cúng dường, một mặt hoằng pháp. Đừng chỉ mãi chạy theo việc đem tiền đến chùa – bởi người trẻ và trí thức dễ thấy điều đó là kệch cỡm, làm giảm giá trị lời Phật dạy.

Nghe bài giảng này, tôi chợt nhận ra: đạo Phật không phải là một tôn giáo để thờ cúng và xin xỏ. Đạo Phật là một con đường để mỗi người trở nên tốt hơn, giúp đỡ người khác nhiều hơn. Câu nói của Đại đức Narada là một lời nhắc nhở sâu sắc cho tất cả chúng ta. Hãy để sự hiện diện của Phật pháp trong đời mình trở thành nguồn lợi ích cho chúng sinh – với bất cứ ai, ở bất cứ nơi đâu. Đó mới là con đường Phật đang mong chúng ta bước đi.