Đạo làm quan – Bài học từ quyền lực và bản ngã

Bạn có bao giờ tự hỏi: Khi nắm quyền, điều gì khiến một người trở thành vị quan tốt hay kẻ hại dân? Có một câu nói rất thật: Cán bộ tốt, dân sướng; cán bộ xấu, dân khổ. Nhưng làm sao để trở thành cán bộ tốt? Thầy Thích Chân Quang đã có những lời dạy sâu sắc trong bài giảng Đạo làm quan. Hãy cùng lắng nghe.

Vì sao đạo làm quan lại quan trọng đến vậy?

Thầy Chân Quang bắt đầu từ một sự thật: Trong bất kỳ xã hội nào, từ gia đình đến quốc gia, luôn tồn tại một người cầm quyền. Người cầm quyền có thể là người cha trong gia đình, là thầy giáo trong lớp học, là chủ tịch phường, là tổng giám đốc. Nhưng có một điểm đặc biệt: Mỗi quyết định của người cầm quyền đều ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều người khác.

Cái đạo đức của người cán bộ ảnh hưởng lên hạnh phúc hay đau khổ, niềm vui hay nỗi khổ của dân. Cán bộ mà đạo đức, dân sướng. Cán bộ mà mất đạo đức, dân khổ.

Nếu một người thợ may khâu vải xấu, chỉ vài vị khách phiền lòng. Nhưng nếu một vị quan hư hỏng, hàng vạn người có thể chịu cảnh khổ. Chính vì vậy, đạo làm quan không chỉ là chuyện của riêng họ.

Khi quyền lực gặp bản ngã

Theo Thầy Chân Quang, quyền lực là thứ dễ làm con người phình to cái tôi. Khi bản ngã tăng lên, tham lam, sân hận cũng tăng theo. Một người dân có tham thì chỉ ảnh hưởng vài người thân, nhưng một viên quan có tham thì ảnh hưởng đến cả địa phương.

Người làm quan tham, sân không kềm chế được thì ảnh hưởng lên rất nhiều người. Nên đạo làm quan gay gắt hơn đạo làm dân.

Bạn thấy đó, trong cuộc sống, nhiều khi chúng ta thấy một vị cán bộ đúng ra phải phục vụ dân, nhưng lại lợi dụng chức quyền để tư lợi. Đó chính là lúc bản ngã đã thắng. Tu hành chính là để cắt giảm bản ngã ấy.

Đầy tớ của dân hay cha mẹ của dân?

Thầy giải thích: Câu nói của Bác Hồ cán bộ là đầy tớ của dân không nhằm mô tả thực tế, mà là lời nhắc nhở để cán bộ diệt trừ bản ngã.

Đó là để nhắc cán bộ. Khi anh làm quan thì anh là người phục vụ dân. Nếu bản ngã tăng lên, ích kỷ, tham lam, sân hận tăng theo. Người đó còn đạo đức không hết. Cán bộ đó hại dân mà phá hoại chế độ luôn.

Nhưng lời nhắc ấy chỉ có giá trị khi được lặp lại mỗi ngày, giống như người tu niệm Phật, quán chiếu không ngừng. Nếu ba mươi năm chỉ nghe một lần, tâm hồn không thể thay đổi.

Sống trong khuôn khổ: Chọn luật nào để hạnh phúc?

Thầy dạy thêm rằng, dù ở bất kỳ môi trường nào, con người cũng cần một khuôn khổ. Nếu phủ nhận pháp luật nhà nước, bạn sẽ phải sống trong luật của băng đảng – thứ luật khắc nghiệt hơn gấp nghìn lần.

Con người ta chưa bao giờ thoát khỏi luật lệ hết. Vì vậy phải khôn ngoan chọn cho mình một luật pháp nhân từ, hợp lý được cộng đồng thế giới chấp nhận. Chứ đừng khờ dại nổi loạn sống ngoài vòng pháp luật để rồi chui đầu vào một cái luật còn khủng khiếp hơn rất nhiều.

Điều này dạy chúng ta biết ơn sự bình an mà luật pháp mang lại, và tuân thủ nó như một sự tu tập.

Tu dưỡng mỗi ngày: Con đường của người cầm quyền

Thầy kết lại bài giảng bằng lời kêu gọi: Bất kỳ ai nắm quyền, muốn làm quan tốt, cần phải tu dưỡng quyết liệt như một người tu hành.

Như một người tu hành, từng giờ từng phút sống trong đạo lý, nhắc cái đạo lý nó không hở thì người đó mới thay đổi được tâm hồn.

Bởi vì tâm hồn của chúng ta được tạo bởi vô minh từ vô lượng kiếp. Muốn xoay lại con đường giác ngộ, không có cách nào khác hơn là niệm Phật, quán chiếu, và nhắc nhở bản thân mình là người phục vụ trong từng hành động, từng lời nói.

Kết lại, dù bạn là ai – cán bộ, nhân viên hay người dân – mỗi chúng ta đều nắm giữ một phần quyền lực trong phạm vi của mình. Quyền với cha mẹ, với con cái, với đồng nghiệp. Hãy tự hỏi: Bản ngã của tôi đã đủ nhỏ để tôi có thể hành động trong yêu thương chưa? Tu hành không chỉ là giữ giới, mà là diệt trừ cái tôi và mỗi ngày sống trong tỉnh thức và phụng sự. Chỉ có như vậy, chúng ta mới thật sự mang lại hạnh phúc cho đời.