Cung Bậc Tình Cảm: Từ Tôn Kính Phật Đến Yêu Cả Rác

Bạn có bao giờ tự hỏi: Vì sao mình về chùa dự lễ Vu Lan? Có phải vì chùa to, vì tiện nghi, hay vì món ăn ngon? Hãy nghe một câu trả lời rất chân tình: Đó là vì tình cảm. Tình thương chùa, thương thầy, thương bạn bè. Và sâu hơn, tình thương ấy là sợi chỉ dẫn dắt cả cuộc đời chúng ta, như Đức Phật đã dạy trong mười hai nhân duyên.

Tình cảm – gốc rễ của mọi hành động

Trong bài giảng 'Những Cung Bậc Tình Cảm', Thầy Thích Chân Quang xác quyết rằng mọi hành động của chúng sinh, từ nhỏ đến lớn, từ khôn ngoan đến ngu dại, đều bắt nguồn từ tình cảm. Đức Phật gọi đó là 'ái' – một mắt xích quan trọng trong mười hai nhân duyên.

Tất cả mọi hành động của chúng sinh đều bắt nguồn từ tình cảm, từ hành động rất nhỏ tới hành động rất lớn, cho tới hành động gọi là rất khôn ngoan, cho tới những hành động gọi là rất ngu dại.

Khi chúng ta yêu, ta muốn gần gũi; khi ghét, ta muốn tránh xa. Tình cảm không chỉ là cảm xúc, mà là năng lượng thúc đẩy ta hành động. Vậy thì điều quan trọng không phải là có tình cảm hay không, mà là tình cảm đó hướng về đối tượng nào.

Tội phước không nằm ở cảm xúc, mà ở đối tượng

Nghe đến 'thương' ta tưởng như luôn là phước. Nhưng Thầy dạy rằng không đơn giản vậy. Thương người tốt sinh phước, thương người xấu sinh tội. Tôn kính bậc thánh thì phước vô lượng, tôn kính kẻ giả dối thì mang tội lây người khác. Ghét người tốt thì mất sạch cơ hội, ghét người xấu thì lại được phước? Không phải vậy. Điều tinh tế là ta chỉ được quyền ghét điều xấu, chứ không ghét con người.

Ta chỉ được quyền ghét điều xấu mà thôi. Đừng ghét người xấu. Thấy người xấu phải thương xót cho họ.

Thầy dẫn câu chuyện Bác Hồ ghét nhất điều xấu, nhưng Người hiền lành nhân từ. Đó là sự tách bạch kỳ diệu: thấy rõ cái xấu nhưng không thù ghét con người, vì biết họ sẽ chịu khổ đau.

Tôn kính Phật tuyệt đối – một phép lạ chuyển hóa

Thầy khuyên chúng ta khởi tâm tôn kính Phật tuyệt đối, dù chỉ mới là tác ý trong đầu. Điều đó đã đủ để tạo chấn động trong pháp giới và sắp xếp lại nghiệp báo từ vô lượng kiếp. Thí dụ: một người có tội giết người trong kiếp xưa lẽ ra phải chết thảm, nhưng nhờ công đức tôn kính Phật, nghiệp được chuyển; họ có thể gặp tai nạn nhưng sẽ được cứu, được chết trong danh dự. Đây không phải là mơ ước, mà là một quy luật nhân quả được bẻ cong bởi tâm tôn kính.

Con nguyện lòng tôn kính Phật tuyệt đối là chấn động trên pháp giới liền.

Nhưng chỉ tác ý thôi, chưa phải là thành thật. Muốn đạt đến lòng tôn kính tuyệt đối, ta phải chứng quả thánh. Tuy nhiên, khi ta kiên trì tác ý, từ từ tình cảm đó sẽ thành hình và biến đổi cuộc đời.

Tu đến cùng là yêu thương

Đạo Phật ban đầu dạy ta dẹp bỏ tình cảm, vì tình cảm nào cũng dính tham sân si. Nhưng khi tâm thanh tịnh thì tình cảm trở về trong sáng hơn. Thầy nói rõ: tu càng đúng thì tình cảm càng nhiều, và tình cảm đó được dẫn dắt bởi trí tuệ phía sau. Cuối cùng, đạo lý tột cùng không gì cao siêu, chỉ là yêu thương. Điều này ví như mảnh vườn tâm sạch sẽ mọc lên hoa trái của tình thương.

Cuối cùng tột cùng của đạo lý là gì? Là yêu thương. Chứ không có gì cao siêu cả.

Thầy kể rằng mỗi lần bước lên lễ đài, thầy nhìn mọi người bằng con mắt yêu thương, và dặn các thầy cô cũng phải thương Phật tử tràn đầy. Bởi vì chùa là nơi nương tựa duy nhất vì chùa tràn ngập yêu thương.

Càng yêu thương, càng thấy nhỏ nhặt

Người có trái tim lớn là người yêu thương được những điều nhỏ nhặt. Từ cánh hoa rơi, chiếc lá rụng, đến miếng giấy lau miệng vừa vứt đi. Thầy còn lập Hội yêu rác để thử lòng người. Khi ta yêu được rác, ta đã bước lên hàng Bồ Tát. Điều này nghe có vẻ quá sức tưởng tượng, nhưng lại là một bài học rất thực tế: hãy bắt đầu từ việc nhỏ.

Người có trái tim lớn là người yêu thương được những điều nhỏ nhặt, nhỏ dần… Thầy đố đại chúng yêu nhỏ đến chừng nào? Thôi thầy trả lời luôn, yêu nhỏ dần, nhỏ dần cho đến yêu được rác.

Nhiều cung bậc tình cảm – tâm hồn đẹp

Chúng ta có nhiều mối quan hệ: cha mẹ, thầy cô, bạn bè, con cái, đất nước, Đức Phật. Mỗi quan hệ cần một cung bậc cảm xúc khác nhau. Kính trọng cha mẹ, yêu thương bạn bè, tôn kính Phật tuyệt đối – đó là một bức tranh nhiều màu. Sự cào bằng mọi cung bậc, như ở phương Tây, thực ra là mất văn minh, vì nó làm hao mòn giá trị tôn kính. Thầy ví như cái nhà phải có phối màu, cái áo phải có viền lai, thì tâm hồn cũng cần nhiều cung bậc để đẹp đẽ và ấm áp.

Có nhiều cung bậc nhưng mà cái những cung bậc tình cảm đó nó làm hao tốn năng lượng.

Vậy hãy nuôi dưỡng trong tâm những cung bậc tình cảm chân chính. Tôn kính Phật, hiếu kính cha mẹ, yêu thương bạn bè, và đến một lúc nào đó, yêu cả những điều nhỏ nhặt nhất. Đó chính là con đường đưa ta về với bản chất đẹp đẽ của mình – con người của yêu thương.