Coi Vậy Chứ Không Phải Của Mình: Vì Sao Bạn Càng Giữ Càng Mất?

Bạn có bao giờ cảm thấy mình đang nắm giữ một điều gì đó rất chặt, nhưng rồi mọi thứ vẫn tuột mất? Có một lời dạy rất sâu sắc của Đức Phật đã được Thầy Thích Chân Quang mở ra trong bài giảng mang tên 'Coi Vậy Chứ Không Phải Của Mình'. Một tựa đề nghe tức cười, nhưng lại là một trong những đạo lý cao siêu nhất của Phật giáo.

Đức Phật dạy gì về cái 'của mình'?

Đức Phật dạy rất rõ: 'Quán không thấy cái gì là ta, không thấy cái gì là của ta.' Câu nói đơn giản nhưng mấy ngàn năm qua rất ít người làm được. Ai làm được thì người đó bắt đầu bước vào dòng thánh. Đây là giáo lý vô ngã – không có một cái 'tôi' và không có cái gì thuộc về 'tôi'. Thầy Chân Quang nhấn mạnh:

Đức Phật dạy rõ cái điều này lắm: quán không thấy cái gì là ta, không thấy cái gì là của ta. Cái câu đó đơn giản á mà không ai làm nổi. Mấy ngàn năm qua rất ít người làm được.

Chúng ta nghe thì thấy hay, nhưng khi áp dụng vào đời sống thì lại vấp ngay. Vì sao? Vì cái chấp 'của tôi' đã ăn sâu vào máu thịt.

Những thứ ta cho là 'của mình' thực ra chỉ là ảo ảnh

Khi chưa tu, ta coi nhà, xe, tiền bạc, đất đai là của mình. Bị mất một phần đất dù chỉ 1 cm, hai gia đình có thể kiện nhau 10 năm. Thầy Chân Quang kể: 'Hai cái nhà kiện nhau 10 năm, chỉ có 1 cm. Họ chấp đến mức độ đó.' Tài sản là cái chấp mạnh nhất, đến khi chia gia tài, anh em có thể cầm dao chém nhau. Không chỉ tài sản mà tình cảm, danh dự, địa vị cũng vậy. Có người ghen tuông sát hại vợ con mình vì nghĩ 'vợ là của tôi'. Có người bảo vệ danh dự bằng mọi giá khi bị ai nói xấu.

Cái chấp gốc rễ: Thân này của tôi

Nhưng cái chấp nặng nhất lại nằm ngay nơi thân thể mình. Đức Phật đánh thẳng vào đó: 'Sắc này không phải của ta, thọ, tưởng, hành, thức này không phải của ta.' Nếu ta quán sát kỹ, ta thấy thân vô thường, ta muốn nó khỏe nhưng nó bệnh, muốn nó trẻ nhưng nó già. Nó không nghe lời ta.

Nay còn, bị chớ may mất chứ mình muốn nó khỏe nó không khỏe, mình muốn nó đừng bệnh nó cứ bệnh. Đêm nào mình muốn ngủ nó không thèm ngủ, không làm gì được nó.

Khi thấy thân này không phải của ta, thì mọi thứ bên ngoài cũng trở nên nhẹ nhàng.

Càng giữ càng mất, buông tất cả sẽ được tất cả

Thầy dạy: 'Hễ ta thấy trên đời này thấy cái gì cũng là của mình, ta tuột tay mất hết. Còn người nào thực hiện được lời Phật dạy, sống giữa đời thong dong tự tại mà không thấy gì của mình hết, thì cả vũ trụ này lại là của mình.' Đây là nguyên lý của nhân quả. Người càng chấp nhan sắc, càng sửa sửa chữa chữa thì càng xấu. Có một nữ diễn viên rất đẹp, muốn đẹp hơn nữa nên đi sửa, sửa mãi cuối cùng gương mặt biến thành con quỷ. Còn người không chấp, coi thân như hư vô, lại có tướng ngày càng đẹp.

Sống giữa đời: Nói 'của tôi' nhưng lòng không chấp

Trong xã hội, luật pháp công nhận quyền sở hữu để xã hội ổn định. Vì vậy, ta vẫn nói 'nhà này của tôi', 'xe này của tôi' nhưng người đệ tử Phật phải âm thầm biết rằng: thật ra không phải của mình. Thầy lấy ví dụ về Thầy Thích Phước Lợi: khi được hỏi ngôi chùa này của ai, Thầy vẫn nói 'của tôi' vì đăng ký là của Thầy, nhưng trong tâm Thầy không hề thấy chùa là của mình.

Miệng thì nói cho giống với thế gian nhưng tâm thì không hề giống với thế gian. Trong tâm không thấy chùa này của tôi. Chùa của Phật.

Làm sao thực hành?

Hãy bắt đầu từ việc ngồi thiền, quán sát thân này vô thường, không phải của ta. Khi cái chấp bên trong được tháo gỡ, ta sẽ thấy mọi thứ bên ngoài không còn ràng buộc. Đức Phật ví như đốn cây: cứ đốn cái gốc, thì cành lá tự sụp đổ. Cái gốc chính là cái thân tâm này. Nếu ta cứ cho rằng cái gì cũng là của ta, ta sẽ mất tất cả. Nếu ta buông, ta sẽ nhận về cả vũ trụ.

• Ngồi thiền quán sát thân vô thường, tự hỏi: 'Thân này có thật là của tôi?'
• Nhắc tâm: 'Đây không phải của tôi' mỗi khi chấp vào tài sản, danh dự hay người thân.
• Buông dần từ những gì nhỏ nhất, để tâm không nắm giữ.

Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay: mỗi khi nhìn vào bất kỳ tài sản, con người, danh dự hay thân thể nào, hãy tự nhắc mình: 'Coi vậy chứ không phải của mình.' Đó không phải là phủ nhận trách nhiệm, mà là một sự thật sâu xa để ta sống giữa cuộc đời mà lòng như mây trời, nhẹ nhàng, tự tại. Chỉ khi không còn cái gì để giữ, ta mới thật sự có tất cả.