Bồ Tát chiều chúng sinh: Vì sao không sợ chúng sinh hư?

Bạn có bao giờ tự hỏi: Vì sao Bồ Tát không hiện ra để mọi người thấy? Vì sao có người tu cả đời mà vẫn không gặp được bậc thánh nào? Trong bài giảng về Hạnh Phổ Hiền (9) – Cửu giả hằng thuận chúng sinh, TT. Thích Chân Quang đã giải thích một nghịch lý sâu sắc: Bồ Tát càng tu càng cao, thì càng xa chúng sinh. Vậy làm sao để độ chúng sinh? Đây là chủ đề của bài viết này.

Khi Bồ Tát và chúng sinh cách xa nhau

Chúng ta thường nghĩ Bồ Tát luôn ở gần để cứu độ, nhưng thật ra theo luật nhân quả, phước của bậc thánh và phước của chúng sinh khác nhau quá xa. Khi một người tu chứng, họ dần rời xa cõi phàm. Ví như hai người bạn thời ấu thơ, một người lên làm bí thư tỉnh, người kia vẫn ở quê nghèo – dù có thương nhớ, cũng khó mà gặp nhau thường xuyên. Vì công việc, vì thời gian, vì địa vị đã tạo nên khoảng cách. Cùng lý đó, phước của Bồ Tát và chúng sinh cũng vậy. Chính nhân quả đẩy hai bên ra xa dần, đến mức chúng sinh không thể thấy Bồ Tát, và Bồ Tát muốn độ chúng sinh cũng khó vô cùng.

“Chúng sinh không còn gặp nhau được khi mà phước đã khác nhau.”

Điều này cũng xảy ra trong gia đình: vợ chồng, cha con mà người đi chùa, kẻ vướng nghiệp, ban đầu còn gần gũi, sau rồi phải xa nhau. Nhưng khi phước đã khác, mỗi người sống một cõi riêng.

Đừng đòi hỏi gặp Bồ Tát

Nhiều người đòi hỏi: “Con gặp Bồ Tát cho con thấy con tin liền thì con mới tu.” Nhưng thầy Chân Quang nhắc rằng câu nói đó vô ích, vì phước mình không đủ để nhìn thấy Bồ Tát. Các bậc thánh không cần mình tin để chứng minh. Họ có cõi của họ, tự tại thanh thanh. Mình không tin chỉ tổn phước.

“Mình nói câu đó vô ích vì phước mình không đủ để được nhìn thấy Bồ Tát.”

Nhưng đừng vì thế mà nản lòng. Chúng ta có thể đào phước bằng cách tinh tấn tu tập. Mỗi ngày lễ Phật với tấm lòng thành chính là đang đào phước, và phước của Phật là vô tận, không sợ cạn.

Cửu giả: Chiều theo để mở con đường độ sinh

Từ hạnh thứ nhất đến thứ tám trong mười hạnh Phổ Hiền, Bồ Tát hướng về Phật để tích lũy phước. Đến hạnh thứ chín, Bồ Tát phải quay lại với chúng sinh. Nhưng vì phước khác nhau nên không thể ngồi ở tầng trời cao mà độ. Vì vậy, ngài Phổ Hiền dạy: hằng thuận chúng sinh – chiều theo, hòa theo chúng sinh để mở một con đường đi vào cõi của họ.

“Cái lòng từ bi của Bồ Tát thì muốn giáo hóa hết chúng sinh nhưng cái khoảng cách của phước của nghiệp lúc nào cũng tạo sự ngăn cách. Chính vì cái sự khắc khe này, chính vì cái sức mạnh của nghiệp lực này nên ngài Phổ Hiền mới dạy các vị Bồ Tát một cái hạnh là hằng thuận chúng sinh để tìm đến chúng sinh.”

Đây là một hạnh rất dũng cảm. Bồ Tát không chỉ yêu thương, mà còn phải can đảm bước vào những nơi ô trược, dẫm vào bùn lầy để an ủi, độ những người bất hạnh.

Giống mà không mất mình

Nghe đến “chiều theo”, nhiều người lo Bồ Tát sẽ phạm giới, sẽ đắm mình trong say sưa, gây gổ. Nhưng không phải vậy. Thầy Chân Quang kể một câu chuyện: Một ông hòa thượng trú trì nổi tiếng hay ăn cơm riêng, nhưng mỗi lần vị đệ tử đi độ dân làng chài về thăm, hòa thượng lại gọi ăn chung. Vị đệ tử này lúc ở làng chài thì chửi bới, nạt nộ, ngôn ngữ y hệt dân chài, nhưng dân làng lại rất kính sợ và nghe lời. Tại sao? Vì ông đã “hằng thuận” để dân chài thấy mình như họ, nhưng đồng thời ông vẫn giữ là một bậc thánh với phước và năng lực phi thường.

Một ví dụ khác là hòa thượng Minh Phát ở chùa Ấn Quang, người mà cả thành phố khó khăn ở bến xe ngã bảy kính sợ. Các vị ấy có phước lớn, nên khi hạ mình làm giống chúng sinh, chúng sinh lại nể sợ và được giáo hóa.

“Giống chúng sinh mà không chìm mất trong chúng sinh, giống chúng sinh mà chúng sinh không dám khinh thường. Giống chúng sinh mà chúng sinh phải kính nể.”

Đây là chỗ thâm sâu: Bồ Tát không chìm theo hạnh của chúng sinh nhưng vẫn đi vào thế giới của họ bằng sự từ bi, trí tuệ và một tấm lòng không vướng bụi.

Bài học cho chúng ta: Đào phước nơi Phật trước khi độ sinh

Trong bài giảng, thầy Chân Quang nhắc một câu rất “cay đắng”: Thiếu phước đừng mơ ước độ chúng sinh. Khi mình thiếu phước, chúng sinh nhìn mình không có cảm tình, không muốn nghe. Ngược lại, người có phước thì chỉ cần nhìn mặt đã thấy thương mến, nói gì nghe nấy. Vì vậy, chúng ta đừng vội vàng muốn cứu độ ai, mà trước hết hãy tu tập để tích quả phước từ nơi Phật.

“Thiếu phước đừng mơ ước độ chúng sinh. Hễ mà người có phước mình dòm mặt cái tự nhiên mình thấy thương ngộ vậy. Còn người không có phước dòm mặt thấy phát ghét.”

Vậy, hãy cứ đào phước mỗi ngày bằng cách lễ Phật, niệm Phật, làm các hạnh Phổ Hiền. Khi phước đầy, con đường độ sinh sẽ tự đến, và chúng ta cũng sẽ biết cách “thuận” như Bồ Tát mà không bao giờ mất chính mình.

Hạnh “hằng thuận chúng sinh” không dễ. Nhưng với lòng từ bi và trí tuệ, Bồ Tát đã làm được. Còn chúng ta, bây giờ hãy bắt đầu từ việc tu phước cho chính mình, để một ngày nào đó, nhờ phước duyên, chúng ta cũng có thể đưa tay ra với những người đang chìm đắm mà không sợ bị kéo xuống. Đó chính là hạnh nguyện vĩ đại của một vị Bồ Tát trong cõi đời này.