Biết Đúng Biết Sai: Chìa Khóa Trí Tuệ Mà Ta Tưởng Đã Nắm Chắc

Bạn có bao giờ tự hỏi: Vì sao con mình không được khen mà con hàng xóm lại được? Khi đó, bạn nghĩ gì? Có lẽ bạn tìm cách hạ bệ họ, đổ lỗi cho thầy cô... Đó là lúc ta đánh mất sự thật. Và có một sự thật khác: Thế giới đang cạnh tranh khốc liệt, và ngay cả tôn giáo cũng trở thành chiến trường. Nhưng giữa cơn lốc ấy, Phật pháp vẫn còn đó, chờ chúng ta quay về với trí tuệ.

Thế giới cạnh tranh, và cả tín ngưỡng cũng trở thành chiến trường

Thầy Thích Chân Quang khi về thăm một ngôi chùa quê, đã dành cho chúng ta một bài pháp rất sâu sắc. Ngài chỉ ra rằng ngoài kia, các nước đang chạy đua công nghệ, vũ khí, và cả tôn giáo. Nhiều tôn giáo truyền đạo bằng mọi thủ đoạn, từ mánh lới, kỹ thuật đến cưỡng ép. Họ có hệ thống chính trị, tình báo hậu thuẫn. Họ thả người vào những bản làng xa xôi, lấy vợ lấy chồng để truyền đạo. Để rồi khi đã lôi kéo được người, họ thao túng cả đất nước.

Ta không để lọt một đạo nào khác về cái vùng miền của mình. Ta không làm chuyện lớn được thì ta làm chuyện nhỏ. Trong cái vùng của mình, trong cái gia đình của mình, trong cái xóm của mình. Đừng để lọt một người nào đạo khác vào.

Đạo Phật là đạo của trí tuệ

Ngài nhấn mạnh: Thời đại này, người trí thức không tin mù quáng. Họ cần sự lý giải. Đạo Phật có lợi thế vì là đạo của trí tuệ, thấy như thật. Nhưng nếu chúng ta chỉ giữ nghi thức cũ, bắt người ta tin, thì đạo Phật khó đi vào lòng người trẻ. Cần mở lòng, cải cách.

Đạo Phật là đạo của trí tuệ. Đạo Phật là đạo thấy như thật chứ không phải đạo Phật là đạo đến để mà tin.

Trí tuệ ấy bắt đầu từ việc biết đúng biết sai

Trí tuệ trong Phật pháp là gì? Thầy Chân Quang lấy ví dụ trong kinh Pháp Hoa: Đức Phật ngồi trên đài sen giữa hư không, hào quang chiếu từ cõi trời Hữu Đảnh xuống tận địa ngục A Tỳ. Đó là biết tận cùng của phước và tội. Người có trí tuệ là người biết cái gì là tội, cái gì là phúc, cái gì là đúng, cái gì là sai.

Biết cái gì là tội, biết cái gì là phúc, biết cái gì là đúng, biết cái gì là sai. Đơn giản vậy thôi. Thì đó chính là thánh đó.

Cái bẫy của cảm tính và thiên vị

Nhưng thực tế, làm sao biết đúng sai? Thầy kể câu chuyện: Con mình không được thưởng, con hàng xóm được thưởng. Ta lập tức biện minh: con mình giỏi hơn, tại thầy cô thiên vị. Vì sao? Vì ta yêu con mình hơn. Đó là thiên vị. Thiên vị làm ta mù quáng, không chấp nhận sự thật. Đây là điểm khác nhau giữa phàm phu và bậc thánh.

Đa phần chúng sinh trên cõi đời này không chịu chấp nhận sự thật, không chịu chấp nhận cái gì là đúng, cái gì là sai mà chỉ nhìn mọi điều theo cảm tính của mình thôi, theo sự thiên vị của mình thôi.

Bài học từ một câu chuyện trong chùa

Không chỉ đời thường, ngay trong cửa Phật cũng dễ rơi vào bẫy. Ví dụ, ta mến một thầy vì thầy hiền, hay nói chuyện. Một hôm thầy trụ trì phạt thầy đó, ta thấy giận, rồi nói xấu thầy trụ trì. Ta tưởng mình đúng, nhưng thật ra mình đang sai.

Khi ta đụng chuyện một cái rồi ta toàn nghĩ bậy không. Ta toàn chọn điều sai không.

Vì vậy, tu tập chính là rèn luyện để thấy rõ như thật, dù điều đó có chống lại cảm xúc của mình.

Bài pháp Biết Đúng Biết Sai không phải là những lý thuyết cao siêu, mà là lời nhắc nhở rất thực tế: Đừng để cảm tính che mắt lý trí. Mỗi khi đứng trước một sự việc, hãy tự hỏi: Điều này là đúng hay sai? Mình đang nhìn sự thật hay đang nhìn theo thiên vị? Nếu thấy mình đang biện minh cho sai, hãy dừng lại. Đó chính là bước đầu tiên trên con đường trở thành bậc thánh. Hãy trở về với trí tuệ của Phật, để lòng mình nhẹ như mây, thấy rõ như trời xanh. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.